سوال ۵۸ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۵۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هستهای
طبق مدل اتمی بور در نمودار ترازهای الکترون برای اتم هیدروژن، کدام مورد درست نیست؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
صورت سؤال عبارت «نادرست» را میخواهد؛ بنابراین باید درستی هر چهار عبارت را بررسی کنیم.
۱. رابطهٔ انرژی ترازهای اتم هیدروژن در مدل بور چنین است:
با افزایش ، انرژی کمتر منفی میشود و به صفر نزدیک میشود. در حد داریم ؛ پس این حد، بالاترین تراز در نمودار کتاب است و عبارت گزینهٔ ۱ درست است. (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۶)
۲. برای ، انرژی برابر است که کمترین مقدار انرژی الکترون در اتم هیدروژن است. این تراز را «حالت پایه» مینامند؛ بنابراین عبارت گزینهٔ ۲ نیز درست است. (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۶)
۳. طبق توضیح کتاب، در دمای اتاق الکترون اتم هیدروژن معمولاً در حالت پایه قرار دارد، نه در حالت برانگیخته. انتقال به حالت برانگیخته نیازمند دریافت انرژی است؛ پس عبارت گزینهٔ ۳ نادرست است. (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۶)
۴. با افزایش ، ترازهای انرژی به حد صفر نزدیک میشوند و فاصلهٔ انرژی ترازهای مجاور کاهش مییابد. در نتیجه، ترازهای بالاتر در نمودار فشردهترند و عبارت گزینهٔ ۴ درست است. (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۶)
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بهاشتباه تصور کنید انرژی منفی با افزایش عدد کوانتومی کمتر میشود. در واقع انرژی از مقادیر منفی به صفر نزدیک میشود؛ بنابراین حد بالایی نمودار در است و این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است اندازهٔ انرژی را با خود انرژی اشتباه بگیرید؛ انرژی حالت پایه بیشترین اندازه، اما کمترین مقدار جبری را دارد. پس پایینترین تراز همان است و نباید این عبارت درست را انتخاب کرد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است افزایش شعاع مدارها را به معنای افزایش فاصلهٔ ترازهای انرژی بدانید. اما طبق رابطهٔ انرژی بور، با افزایش فاصلهٔ انرژی ترازهای مجاور کمتر میشود؛ پس این عبارت درست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش نمودار ترازهای انرژی مدل بور را مرور کنید؛ به تفاوت حالت پایه و حالتهای برانگیخته و وضعیت معمول اتم در دمای اتاق توجه کنید.
- در رابطهٔ ، انرژیها منفیاند؛ افزایش آنها را به صفر نزدیک میکند، نه اینکه منفیتر شوند.
- وجود حالتهای برانگیخته بهتنهایی به معنای حضور معمول الکترون در آنها نیست؛ برای رفتن از کمانرژیترین حالت به تراز بالاتر، الکترون باید انرژی دریافت کند.