سوال ۵۶ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۵۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هستهای
این سوال در دفترچه شکل دارد؛ اینجا شکل بهصورت متنی توصیف شده است.
نمودار تعداد هستههای ماده پرتوزا در یک نمونه برحسب زمان، مطابق شکل است. نیمهعمر این ماده پرتوزا چند روز است؟
شکل: نمودار کاهشی نمایی تعداد هستهها (محور قائم N) برحسب زمان t با یکای روز (محور افقی). مقدار اولیه N₀ در t=0 است. خطچین از مقدار روی محور قائم تا منحنی و سپس به پایین روی محور افقی در t=۲۴ (روز) رسم شده است.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. خواندن نمودار: خطچینها نشان میدهند که در زمان ، تعداد هستههای مادرِ باقیمانده برابر است.
۲. تعیین تعداد نیمهعمرها: طبق تعریف کتاب، در هر نیمهعمر تعداد هستههای مادرِ باقیمانده نصف میشود (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۲۰). بنابراین:
پس زمان مشخصشده در نمودار، معادل سه نیمهعمر است.
۳. محاسبهٔ مدت هر نیمهعمر: با استفاده از رابطهٔ در کتاب (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۲۱)، داریم:
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با فرض اینکه زمان دادهشده معادل دو نیمهعمر است، به برسید؛ اما پس از دو نیمهعمر، هستههای اولیه باقی میماند، نه .
- گزینهٔ ۲: ممکن است تعداد دفعات نصفشدن را با مدت نیمهعمر اشتباه بگیرید و عدد سه را انتخاب کنید. سه، تعداد نیمهعمرهای سپریشده است؛ برای یافتن مدت هر نیمهعمر باید زمان کل را بر این تعداد تقسیم کرد.
- گزینهٔ ۳: این انتخاب میتواند از فرضِ سپریشدن چهار نیمهعمر حاصل شود؛ در حالی که پس از چهار نیمهعمر، کسر باقیمانده است و با نمودار سازگار نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف نیمهعمر را به یاد بیاورید: در هر نیمهعمر، تعداد هستههای مادرِ باقیمانده نصف میشود؛ نه اینکه مقدار ثابتی از تعداد اولیه کم شود.
- از شروع کنید و تعداد هستهها را پیاپی نصف کنید تا به برسید. تعداد این مراحل، تعداد نیمهعمرهای سپریشده است.
- رسیدن به به سه بار نصفشدن نیاز دارد. اکنون زمان مشخصشده روی نمودار را بر تعداد این مراحل تقسیم کنید.