دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · فیزیک

سوال ۲۱۴ فیزیک کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

سوال ۲۱۴ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۰، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۲۱۴ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۲۱۴ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۳: نوسان و امواج

این سوال در دفترچه شکل دارد؛ این‌جا شکل به‌صورت متنی توصیف شده است.

مطابق شکل زیر، نوسانگری روی محور xx حرکت هماهنگ ساده انجام می‌دهد. اگر حداقل زمانی که طول می‌کشد تا نوسانگر از مکان x1=1 cmx_1=1\,\mathrm{cm} در جهت مثبت محور xx عبور کند و به مکان x2=−1 cmx_2=-1\,\mathrm{cm} برسد، برابر ۲ ثانیه باشد، انرژی مکانیکی نوسانگر چند میلی‌ژول است؟ (π2=10\pi^2=10)

شکل: فنری افقی که یک سر آن به دیوار سمت چپ متصل است و سر دیگرش به جسمی به جرم ۲۰۰g وصل است. محور x برحسب cm رسم شده و مکان‌های ۴- ، ۰ (مبدأ، مکان تعادل جسم) و A=۴ روی آن مشخص شده‌اند.

  1. گزینهٔ ۱: 0/10/1
  2. گزینهٔ ۲: 0/20/2
  3. گزینهٔ ۳: 0/40/4
  4. گزینهٔ ۴: 0/80/8
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: دامنه و جرم را مشخص می‌کنیم.
دامنه، بیشترین فاصله از مکان تعادل است، نه فاصلهٔ دو انتهای مسیر (فیزیک ۳، صفحهٔ ۵۵). بنابراین از شکل داریم:
A=4 cm=0.04 mA=4\,\mathrm{cm}=0.04\,\mathrm{m}
m=200 g=0.2 kgm=200\,\mathrm{g}=0.2\,\mathrm{kg}

گام دوم: دورهٔ نوسان را به دست می‌آوریم.
جسم از x1=+1 cmx_1=+1\,\mathrm{cm} در جهت مثبت حرکت می‌کند؛ پس ابتدا به نقطهٔ بازگشت +A+A می‌رسد، سپس برمی‌گردد و از تعادل عبور می‌کند تا برای نخستین بار به x2=−1 cmx_2=-1\,\mathrm{cm} برسد.
طبق معادلهٔ سینوسی مکان و رابطهٔ ω=2π/T\omega=2\pi/T، با گذشت نصف دوره، فاز حرکت به‌اندازهٔ π\pi افزایش می‌یابد و مکان قرینه می‌شود:
x(t+T/2)=Acos⁡(ωt+π)=−x(t)x(t+T/2)=A\cos(\omega t+\pi)=-x(t)
پس رسیدن از مکان مثبت اولیه با جهت حرکت مثبت، به مکان قرینهٔ آن با جهت حرکت منفی، نصف دوره طول می‌کشد (فیزیک ۳، صفحه‌های ۵۵–۵۶). چون پیش از این لحظه جسم هنوز به مکان منفی موردنظر نرسیده است، زمان داده‌شده همان نخستین زمان رسیدن است:
T/2=2 s⇒T=4 sT/2=2\,\mathrm{s}\quad\Rightarrow\quad T=4\,\mathrm{s}

گام سوم: انرژی مکانیکی را محاسبه می‌کنیم.
رابطهٔ انرژی نوسانگر هماهنگ ساده برابر است با E=12mω2A2E=\tfrac{1}{2}m\omega^2A^2 (فیزیک ۳، صفحه‌های ۵۸–۵۹). با جای‌گذاری ω=2π/T\omega=2\pi/T داریم:
E=2π2mA2T2E=\frac{2\pi^2mA^2}{T^2}
اکنون با استفاده از π2=10\pi^2=10:
E=2×10×0.2×(0.04)242=4×10−4 JE=\frac{2\times10\times0.2\times(0.04)^2}{4^2}=4\times10^{-4}\,\mathrm{J}
با توجه به 1 mJ=10−3 J1\,\mathrm{mJ}=10^{-3}\,\mathrm{J}، نتیجه می‌شود:
E=0.4 mJE=0.4\,\mathrm{mJ}

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: اگر زمان داده‌شده را به‌اشتباه یک‌چهارم دوره بگیرید، به T=8 sT=8\,\mathrm{s} و انرژی 0.1 mJ0.1\,\mathrm{mJ} می‌رسید. اما با توجه به جهت حرکت اولیه و قرینه‌بودن دو مکان، این زمان نصف دوره است.
  • گزینهٔ ۲: ممکن است با نوشتن رابطهٔ نادرست E=π2mA2/T2E=\pi^2mA^2/T^2 به 0.2 mJ0.2\,\mathrm{mJ} برسید. رابطهٔ درست انرژی برحسب دوره، E=2π2mA2/T2E=2\pi^2mA^2/T^2 است.
  • گزینهٔ ۴: حذف ضریب 12\tfrac{1}{2} از رابطهٔ انرژی و استفاده از E=mω2A2E=m\omega^2A^2، مقدار 0.8 mJ0.8\,\mathrm{mJ} را می‌دهد. انرژی درست نصف این مقدار است.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. ویژگی تقارن حرکت هماهنگ ساده و نمودار مکان ـ زمان آن را مرور کنید؛ جهت حرکت هنگام عبور از مکان اولیه در تعیین بازهٔ زمانی مهم است.
  2. جسم ابتدا به نقطهٔ بازگشت مثبت می‌رسد و سپس به‌سوی مکان منفی حرکت می‌کند. در حرکت هماهنگ ساده، پس از نصف دوره، مکان جسم قرینهٔ مکان اولیه و جهت حرکتش مخالف جهت اولیه است.
  3. زمان داده‌شده را برابر نصف دوره قرار دهید؛ سپس دامنهٔ شکل و جرم را به یکاهای SI تبدیل کنید و در رابطهٔ E=2π2mA2/T2E=2\pi^2mA^2/T^2 بگذارید.

فیزیک ۳ · فصل ۳: نوسان و امواج

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «نوسان و امواج» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۴۰۰