سوال ۵۵ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۵۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۳: نوسان و امواج
آونگ سادهای در مدت ۳۶ ثانیه، ۲۰ نوسان انجام میدهد. اگر طول آونگ کاهش یابد، در مدت ۴۰ ثانیه چند نوسان انجام میدهد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: محاسبهٔ دورهٔ اولیه
دورهٔ تناوب، زمان یک نوسان کامل است؛ بنابراین زمان کل را بر تعداد نوسانها تقسیم میکنیم، همان روشی که در مثال آونگ کتاب به کار رفته است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۶۰):
گام دوم: محاسبهٔ طول اولیه
برای آونگ ساده با زاویهٔ انحراف کوچک، رابطهٔ دورهٔ تناوب به صورت زیر است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۵۹–۶۰):
با قرار دادن داریم:
گام سوم: محاسبهٔ طول و دورهٔ جدید
کاهش طول را به متر تبدیل میکنیم:
پس طول جدید برابر است با:
اکنون دورهٔ جدید را از همان رابطهٔ آونگ به دست میآوریم:
کاهش دوره با کاهش طول سازگار است؛ آونگ کوتاهتر، هر نوسان را در زمان کمتری انجام میدهد.
گام چهارم: محاسبهٔ تعداد نوسان در زمان جدید
پس آونگ در زمان خواستهشده، نوسان انجام میدهد.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با تقریبزدن زودهنگام طولها یا محاسبهٔ نادرست ریشهٔ دوم به این گزینه برسید. باید ابتدا طول جدید را دقیق به دست آورید و سپس از رابطهٔ دورهٔ تناوب استفاده کنید؛ تعداد نوسان با کاهش طول، نسبت خطی ندارد.
- گزینهٔ ۳: ممکن است بهاشتباه تعداد نوسان را با طول آونگ متناسبِ معکوس بگیرید و با تقریب به این گزینه برسید. در زمان ثابت، تعداد نوسان با ریشهٔ دوم طول نسبت معکوس دارد، نه با خود طول.
- گزینهٔ ۴: اشتباه در تبدیل سانتیمتر به متر یا محاسبهٔ دورهٔ جدید میتواند به انتخاب این گزینه بینجامد. کاهش طول باید پس از یکسانکردن یکاها انجام شود و تعداد نوسان نیز از تقسیم زمان کل بر دورهٔ جدید به دست میآید.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ دورهٔ تناوب آونگ ساده را از بخش آونگ ساده به یاد آورید؛ دوره به طول آونگ و شتاب گرانش بستگی دارد.
- ابتدا زمان اولیه را بر تعداد نوسانها تقسیم کنید تا دورهٔ اولیه به دست آید. سپس با رابطهٔ طول اولیه را حساب کنید و کاهش طول را با یکای متر از آن کم کنید.
- طول جدید برابر میشود. آن را در رابطهٔ قرار دهید؛ در پایان، زمان کلِ دادهشده را بر این دوره تقسیم کنید.