سوال ۱۹۱ زیست کنکور تجربی ۱۳۹۹ با پاسخ تشریحی

برای حل سؤال باید جایگاه یاخته‌های اسفنج و مسیر عبور آب را بررسی کنیم. توجه کنید که متن‌های ارسالی دربارهٔ مویرگ‌ها، خون و ماهیچهٔ قلب‌اند و شاهد مستقیمی برای این سؤال ندارند؛ بنابراین نمی‌توان صفحه‌های آن‌ها را به‌عنوان مستند ساختار اسفنج ذکر کرد. مبحث مرتبط در زیست‌شناسی ۱، فصل «گردش مواد در بدن»، گفتار «تنوع گردش مواد در جانداران» قرار دارد.

گام اول ــ جایگاه یاخته‌های یقه‌دار: در اسفنجِ مورد نظر، یاخته‌های یقه‌دار سطح داخلی بدن، رو به حفرهٔ مرکزی، را می‌پوشانند و در پوشش سطح بیرونی حضور ندارند. هر یک از این یاخته‌ها تاژکی دارد که حرکت آن به ایجاد جریان آب کمک می‌کند. بنابراین عبارت گزینهٔ ۳ درست است.

گام دوم ــ مسیر حرکت آب: آب از منافذ دیواره وارد بدن می‌شود، به حفرهٔ مرکزی می‌رسد و از منفذ خروجی خارج می‌شود. یاخته‌های سازندهٔ منافذ، مسیر ورود آب را فراهم می‌کنند و فقط با یاخته‌های تاژک‌دار مجاورت ندارند؛ پس گزینهٔ ۱ نادرست است. همچنین، با وجود نقش تاژک‌ها در ایجاد جریان، ورود آب تنها به یاخته‌های تاژک‌دار وابسته نیست و یاخته‌های منفذدار نیز در آن نقش دارند؛ در نتیجه گزینهٔ ۴ نیز نادرست است.

گام سوم ــ ماهیت حفرهٔ مرکزی: اسفنج کیسهٔ گوارشی ندارد؛ ذرات غذایی درون یاخته‌ها گوارش می‌یابند. پس نامیدن محل خروج آب به‌عنوان «سوراخ کیسهٔ گوارشی» اشتباه است و گزینهٔ ۲ رد می‌شود.

پاسخ: گزینهٔ ۳