سوال ۱۸۸ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۸۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
ویژگی مشترک جانورانی که زاده‌هایشان را به کمک غدد شیری خود تغذیه می‌کنند، کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ شناسایی گروه جانوری: تغذیهٔ زاده‌ها با ترشحات غدد شیری، ویژگی پستانداران است؛ بنابراین باید ویژگی‌ای را پیدا کنیم که در همهٔ پستانداران مشترک باشد، نه فقط در برخی از آن‌ها.
گام دوم ـ تعیین نوع گردش خون: پستانداران قلب چهارحفره‌ای و گردش خون مضاعف دارند. در گردش مضاعف، خون طی یک دور کامل گردش، دو بار از قلب عبور می‌کند و دو مسیر گردش ششی و گردش عمومی از یکدیگر متمایزند (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۶۶–۶۷).
گام سوم ـ مقایسهٔ فشار دو مسیر: طبق کتاب، در گردش مضاعف، بخش مربوط به تبادل گازها با فشار کمتر و بخش مربوط به گردش عمومی با فشار بیشتر کار می‌کند. در پستانداران، بطن راست خون را به شش‌ها و بطن چپ خون را به گردش عمومی می‌فرستد؛ بنابراین فشار خون در گردش ششی کمتر از گردش عمومی است. این همان ویژگی مشترک مورد نظر سؤال است (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۶۶–۶۷).
گام چهارم ـ بررسی سایر عبارت‌ها: ترتیب گوارش میکروبی و آنزیمی در همهٔ پستانداران یکسان نیست؛ برای مثال، در نشخوارکنندگان گوارش میکروبی پیش از گوارش آنزیمیِ شیردان رخ می‌دهد. همچنین ورود هوا به شش‌های پستانداران بر اثر کاهش فشار هوای درون شش‌ها نسبت به بیرون است، نه فشار مثبت. سرانجام، داشتن غدد شیری به معنای جفت‌دار بودن نیست؛ پستانداران تخم‌گذار هم زاده‌های خود را با شیر تغذیه می‌کنند و ویژگی مربوط به بارداری و جفت را نمی‌توان به همهٔ پستانداران نسبت داد.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز ترتیب گوارش در پستانداران دارای گوارش میکروبی در رودهٔ بزرگ را به همهٔ پستانداران تعمیم دهد؛ اما در نشخوارکنندگان، گوارش میکروبی پیش از گوارش آنزیمیِ شیردان انجام می‌شود.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از اشتباه گرفتن «مکش» با «فشار مثبت» ناشی می‌شود. در پستانداران، افزایش حجم شش‌ها باعث کاهش فشار هوای درون آن‌ها نسبت به هوای بیرون می‌شود و هوا به درون شش‌ها جریان می‌یابد، نه با سازوکار فشار مثبت.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانش‌آموز ویژگی پستانداران جفت‌دار را به همهٔ پستانداران تعمیم دهد. پستانداران تخم‌گذار نیز غدد شیری دارند، اما بارداری همراه با تشکیل جفت ندارند؛ پس این ویژگی میان همهٔ جانوران مورد سؤال مشترک نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ابتدا مشخص کن داشتن غدد شیری ویژگی کدام گروه جانوری است؛ سپس ویژگی‌های گردش خون آن گروه را در گفتار «تنوع گردش مواد در جانداران» به یاد بیاور.
- در گردش خون مضاعف، قلب مانند دو تلمبه کار می‌کند؛ آیا تلمبهٔ مربوط به تبادل گازها و تلمبهٔ مربوط به گردش عمومی، خون را با فشار یکسان می‌رانند؟
- مسیر خروج خون از بطن راست به شش‌ها و از بطن چپ به اندام‌های بدن را مقایسه کن؛ دیوارهٔ ضخیم‌تر بطن چپ را به فشار لازم برای گردش عمومی ارتباط بده.