سوال ۲۰۷ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۲۰۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست
دو متحرک روی محور از حال سکون با شتابهای و همزمان از یک نقطه به سوی مقصدی معین به حرکت درمیآیند و با فاصلهٔ زمانی ۲ ثانیه به مقصد میرسند. زمان حرکت جسمی که زودتر به مقصد میرسد، چند ثانیه است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: رابطهٔ جابهجایی را بنویسیم.
در حرکت با شتاب ثابت از حال سکون، سرعت برابر است. همچنین جابهجایی از مساحت زیر نمودار سرعت ــ زمان به دست میآید (فیزیک ۳، صفحهٔ ۲۰–۲۱). این مساحت در اینجا یک مثلث است؛ بنابراین:
گام دوم: زمانهای رسیدن را مقایسه کنیم.
جهت مثبت محور را به سوی مقصد میگیریم. چون مبدأ و مقصد دو متحرک یکسان است، جابهجایی آنها برابر است. زمان حرکت جسم با شتاب را و زمان جسم با شتاب را مینامیم. پس:
با سادهکردن و گرفتن ریشهٔ مثبت، چون زمان حرکت مثبت است، داریم:
پس جسم با شتاب بیشتر، یعنی ، زودتر میرسد و زمان خواستهشده است.
گام سوم: از اختلاف زمان رسیدن استفاده کنیم.
طبق صورت سؤال:
بنابراین:
برای کنترل، زمان جسم دیگر میشود که اختلاف آن با زمان جسم زودرس همان است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با کمکردن دوبارهٔ اختلاف زمان از زمان متحرک سریعتر، به برسید. اما اگر زمان متحرک سریعتر باشد، زمان دیگری است و نسبت این زمانها با نسبت لازمِ سازگار نیست.
- گزینهٔ ۳: مقدار زمان رسیدن متحرک کمشتابتر است. انتخاب آن ناشی از جابهجا گرفتن زمان دو متحرک است؛ سؤال زمان جسمی را میخواهد که زودتر میرسد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است اختلاف زمان را به زمان متحرک دیررس اضافه کنید و به برسید. این زمان پاسخ مسئله نیست؛ اگر زمان متحرک زودرس باشد، زمان دیگری میشود که نسبت آنها با نسبت لازمِ تطابق ندارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ جابهجایی در حرکت با شتاب ثابت را به یاد بیاورید؛ هر دو متحرک از سکون شروع میکنند و جابهجایی یکسانی دارند.
- برای هر متحرک از رابطهٔ استفاده کنید و دو جابهجایی را برابر قرار دهید. در مسیر یکسان، زمان با جذر شتاب نسبت وارون دارد، نه با خود شتاب.
- اگر زمان جسم پرشتابتر را بگیرید، زمان جسم دیگر خواهد بود. اختلاف این دو زمان را برابر قرار دهید.