سوال ۱۸۳ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۸۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۳: دستگاه حرکتی
کدام مورد دربارهٔ هر تار ماهیچه اسکلتی بدن انسان صحیح است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: قید «هر» را بررسی می‌کنیم. گزینۀ درست باید دربارۀ همۀ تارهای ماهیچۀ اسکلتی، چه تند و چه کند، صدق کند؛ بنابراین ویژگی اختصاصی یکی از این دو نوع، پاسخ سؤال نیست.
گام دوم: ویژگی مشترک ساختمانی را پیدا می‌کنیم. هر تار ماهیچۀ اسکلتی یک یاختۀ چند‌هسته‌ای است که در دورۀ جنینی از ادغام چند یاخته به وجود می‌آید. باقی‌ماندن هسته‌های این یاخته‌ها در یاختۀ حاصل، علت چند‌هسته‌ای بودن تار است. پس گزینۀ دوم، ویژگی عمومی تارهای اسکلتی را بیان می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۶–۴۷).
گام سوم: ویژگی‌های مربوط به نوع تار را کنار می‌گذاریم. تارهای کند میوگلوبین زیادی دارند و بیشتر انرژی خود را به روش هوازی تأمین می‌کنند؛ اما تارهای تند میوگلوبین کمتری دارند، بیشتر به تأمین بی‌هوازی انرژی متکی‌اند و سریع‌تر خسته می‌شوند. بنابراین، گزینۀ اول و گزینۀ چهارم برای همۀ تارها درست نیستند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۵۰–۵۱).
گام چهارم: ادعای مربوط به کراتین‌فسفات را بررسی می‌کنیم. انرژی مستقیم انقباض از تأمین می‌شود. کراتین‌فسفات می‌تواند برای بازسازی سریع به کار رود، اما این نقش کوتاه‌مدت به معنای تأمین بیشتر انرژی لازم برای انقباض در هر تار نیست؛ پس گزینۀ سوم نیز پذیرفته نمی‌شود.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است ویژگی تارهای کند را به همۀ تارهای اسکلتی تعمیم دهید؛ درحالی‌که تارهای کند بیشتر انرژی خود را به روش هوازی و تارهای تند بیشتر از راه بی‌هوازی تأمین می‌کنند.
- گزینهٔ ۳: ممکن است نقش کراتین‌فسفات در تأمین سریع انرژی را با منبع عمدۀ انرژی انقباض اشتباه بگیرید. کراتین‌فسفات به بازسازی سریع و کوتاه‌مدت کمک می‌کند، اما تأمین‌کنندۀ بیشتر انرژی انقباض در همۀ تارها نیست.
- گزینهٔ ۴: این توصیف، ویژگی تارهای کند است و ممکن است به‌اشتباه ویژگی مشترک همۀ تارها در نظر گرفته شود؛ تارهای تند میوگلوبین کمتری دارند و سریع‌تر انرژی خود را از دست می‌دهند و خسته می‌شوند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- به واژۀ «هر» در صورت سؤال توجه کنید؛ باید ویژگی مشترک همۀ تارهای اسکلتی را پیدا کنید، نه ویژگی اختصاصی یکی از انواع تند یا کند را.
- در بخش «انواع یاخته‌های بافت ماهیچه‌ای» به یاد بیاورید که روش غالب تأمین انرژی، مقدار میوگلوبین و سرعت خسته‌شدن در تارهای تند و کند یکسان نیست.
- اکنون بخش «ساختار ماهیچۀ اسکلتی» را به یاد بیاورید: چند‌هسته‌ای بودن یک تار اسکلتی با چگونگی پیدایش آن چه ارتباطی دارد؟