سوال ۲۲۱ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۲۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ · فصل ۱: الکتریسیتهٔ ساکن
در یک میدان الکتریکی یکنواخت، به بار الکتریکی نیروی الکتریکی وارد میشود. بزرگی میدان الکتریکی چند نیوتون برکولن است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
با دادههای نوشتهشده، پاسخ اعلامشده با صورت سؤال سازگار نیست. محاسبهٔ مرحلهبهمرحله این ناسازگاری را نشان میدهد.
گام اول: محاسبهٔ بزرگی نیرو
بردارهای یکهٔ و بر هم عمودند؛ بنابراین برای محاسبهٔ بزرگی نیرو باید از مجموع مربع مؤلفهها استفاده کنیم. این همان روش ترکیب مؤلفههای عمود بر هم در مبحث برایند نیروهای الکتریکی است (فیزیک ۲، صفحهٔ ۹):
.
علامت منفی مؤلفهٔ عمودی فقط جهت آن را نشان میدهد و هنگام محاسبهٔ بزرگی نیرو، این مؤلفه نیز به توان دو میرسد.
گام دوم: تبدیل یکای بار
.
گام سوم: محاسبهٔ بزرگی میدان
طبق رابطهٔ نیروی الکتریکی وارد بر بار، و در نتیجه است (فیزیک ۲، صفحات ۱۸ و ۱۹). پس:
.
این مقدار در گزینهها وجود ندارد. برای آنکه گزینهٔ سوم درست باشد، بزرگی نیرو باید باشد، در حالی که بزرگی بردار نیروی دادهشده چنین نیست. بنابراین، صورت سؤال یا پاسخ تأییدشده نیاز به اصلاح دارد.
پاسخ: هیچیک از گزینهها؛ گزینهٔ ۳ با دادههای فعلی سازگار نیست.
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: خطا در تبدیل میکروکولن به کولن یا در تقسیم بر بار میتواند به انتخاب این گزینه منجر شود؛ اما با جایگذاری درست دادههای صورت سؤال در رابطهٔ ، این مقدار به دست نمیآید.
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز پس از محاسبهٔ نادرست بزرگی نیرو، تقسیم بر بار را نیز انجام ندهد. بزرگی نیرو باید از مجموع مربع مؤلفهها محاسبه شود و سپس بر تقسیم شود؛ نتیجه با این گزینه برابر نیست.
- گزینهٔ ۴: تقسیم دوباره بر مقدار عددی بار یا اشتباه در محاسبهٔ توانهای ده میتواند دانشآموز را به این گزینه برساند. در رابطهٔ میدان، بزرگی نیرو فقط یک بار بر بزرگی بار تقسیم میشود و دادههای فعلی چنین نتیجهای نمیدهند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ نیروی وارد بر بار در میدان الکتریکی را در فیزیک ۲، صفحات ۱۸ و ۱۹ مرور کن؛ برای یافتن بزرگی میدان، به بزرگی نیرو و بزرگی بار نیاز داری.
- مؤلفههای نیرو بر هم عمودند؛ پس بزرگی نیرو از رابطهٔ به دست میآید، نه از جمع یا تفریق جبری مؤلفهها.
- عبارت را محاسبه و با گزینهها مقایسه کن؛ اگر تطابقی ندیدی، دادهها و پاسخ اعلامشده را دوباره بررسی کن.