دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi

سوال ۷۲ فیزیک کنکور ریاضی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

سوال ۷۲ دفترچهٔ اختصاصی کنکور ریاضی ۱۴۰۵، با کلید رسمی سازمان سنجش.

  • فیزیک
  • ریاضی ۱۴۰۵
  • کلید رسمی سازمان سنجش

پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۷۲ · فیزیک

کنکور ریاضی ۱۴۰۵ · سوال ۷۲ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۳: کار، انرژی و توان

در یک نیروگاه آبی، آب از ارتفاع ۹۰ متری سقوط می‌کند و ۴۰ درصد انرژی آزاد شده از آن به انرژی الکتریکی تبدیل می‌شود. اگر توان الکتریکی خروجی ۶۰ مگاوات باشد، حجم آبی که در هر دقیقه سقوط می‌کند چند مترمکعب است؟ (g=10 ms2g=10\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s^2}} و ρآب=1000 kgm3\rho_{آب}=1000\,\frac{\mathrm{kg}}{\mathrm{m^3}})

  1. گزینهٔ ۱: 10310^3
  2. گزینهٔ ۲: 10410^4
  3. گزینهٔ ۳: 4×1034\times10^3
  4. گزینهٔ ۴: 3×1043\times10^4
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: ارتباط انرژی گرانشی و انرژی الکتریکی را بنویسیم.
با سقوط آب، انرژی پتانسیل گرانشی آن کاهش می‌یابد و به شکل‌های دیگر انرژی تبدیل می‌شود (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۶۴). اگر جرم آبِ سقوط‌کرده در یک دقیقه mm باشد، انرژی آزادشده در سقوط از ارتفاع hh برابر است با:
Eورودی=mghE_{\text{ورودی}}=mgh
طبق تعریف بازده، نسبت انرژی مفید خروجی به انرژی ورودی برابر بازده است (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۷۵). بنابراین:
η=40100=0.40\eta=\dfrac{40}{100}=0.40
Eالکتریکی=ηmghE_{\text{الکتریکی}}=\eta mgh

گام دوم: انرژی الکتریکی تولیدشده در یک دقیقه را محاسبه کنیم.
طبق رابطهٔ توان، انرژی منتقل‌شده برابر حاصل‌ضرب توان در زمان است (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحه‌های ۷۵–۷۶):
Eالکتریکی=PخروجیΔtE_{\text{الکتریکی}}=P_{\text{خروجی}}\Delta t
با تبدیل واحدها داریم:
Pخروجی=60 MW=60×106 WP_{\text{خروجی}}=60\,\mathrm{MW}=60\times10^6\,\mathrm{W}
Δt=1 min=60 s\Delta t=1\,\mathrm{min}=60\,\mathrm{s}
پس:
Eالکتریکی=(60×106)(60)=3.6×109 JE_{\text{الکتریکی}}=(60\times10^6)(60)=3.6\times10^9\,\mathrm{J}

گام سوم: جرم و سپس حجم آب را به دست آوریم.
از رابطهٔ بازده و انرژی گرانشی:
m=Eالکتریکیηgh=3.6×1090.40×10×90=107 kgm=\dfrac{E_{\text{الکتریکی}}}{\eta gh}=\dfrac{3.6\times10^9}{0.40\times10\times90}=10^7\,\mathrm{kg}
با استفاده از تعریف چگالی، ρ=mV\rho=\dfrac{m}{V}، حجم آب برابر می‌شود با:
V=mρ=1071000=104 m3V=\dfrac{m}{\rho}=\dfrac{10^7}{1000}=10^4\,\mathrm{m^3}
این حجم مربوط به آبِ سقوط‌کرده در یک دقیقه است، زیرا زمان محاسبه را یک دقیقه در نظر گرفتیم.

پاسخ: گزینهٔ ۲

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: این مقدار می‌تواند از خطای یک مرتبهٔ ده‌دهی در تبدیل مگاوات به وات به دست آید؛ مثلاً اگر توان را به‌اشتباه 6×106 W6\times10^6\,\mathrm{W} بگیرید. درحالی‌که توان داده‌شده برابر 60×106 W60\times10^6\,\mathrm{W} است.
  • گزینهٔ ۳: اگر بازده را نادیده بگیرید و تمام انرژی گرانشی آب را تبدیل‌شده به برق فرض کنید، به 4×103 m34\times10^3\,\mathrm{m^3} می‌رسید. چون فقط 40%40\% انرژی به برق تبدیل می‌شود، حجم لازم باید از این مقدار بیشتر باشد.
  • گزینهٔ ۴: این مقدار سه برابر حجم لازم است و می‌تواند از سه‌برابر گرفتن زمان یا یک خطای محاسباتی مشابه حاصل شود. با جای‌گذاری آن در رابطهٔ توان و در نظر گرفتن بازهٔ 60 s60\,\mathrm{s}، توان خروجی 180 MW180\,\mathrm{MW} می‌شود که با دادهٔ سؤال سازگار نیست.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. مفهوم بازده و رابطهٔ توان با انرژی را از بخش «توان» به یاد بیاورید: انرژی الکتریکی خروجی فقط بخشی از انرژی پتانسیل گرانشی آزادشدهٔ آب است.
  2. برای حجم VV از آب، جرم برابر ρV\rho V و انرژی گرانشی آزادشده برابر ρVgh\rho Vgh است. پس رابطهٔ مناسب PخروجیΔt=ηρVghP_{\text{خروجی}}\Delta t=\eta\rho Vgh خواهد بود.
  3. زمان را 60 s60\,\mathrm{s}، توان را 60×106 W60\times10^6\,\mathrm{W} و بازده را 0.400.40 بگذارید؛ سپس از رابطهٔ V=PخروجیΔtηρghV=\dfrac{P_{\text{خروجی}}\Delta t}{\eta\rho gh} حجم را حساب کنید.

فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۳: کار، انرژی و توان

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «کار، انرژی و توان» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · ریاضی ۱۴۰۵