سوال ۹۷ شیمی کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول با پاسخ تشریحی

برای تشخیص عبارت درست، باید میان «پاک‌کنندگی صابون» و «پاک‌کنندگی شوینده‌های خورنده» تفاوت بگذاریم.

گام اول ـ بررسی سازوکار شوینده‌های خورنده:
در کتاب، برای بازکردن لوله‌ای که با اسیدهای چرب مسدود شده است، استفاده از محلول غلیظ سدیم هیدروکسید مطرح می‌شود. واکنش کلی چنین است:
$\mathrm{RCOOH(s)+NaOH(aq)\rightarrow RCOONa(aq)+H_2O(l)}$
در این واکنش، اسید چرب جامد و نامحلول با سدیم هیدروکسید واکنش می‌دهد و نمک سدیمیِ محلول در آب تولید می‌کند. بنابراین آلاینده با تغییر شیمیایی به ماده‌ای تبدیل می‌شود که همراه آب قابل خارج‌کردن است؛ این همان سازوکاری است که عبارت چهارم بیان می‌کند (شیمی ۳، صفحهٔ ۳۰–۳۱).

گام دوم ـ بررسی عبارت‌های دیگر:

• عبارت اول نادرست است؛ پاک‌کننده‌های غیرصابونیِ معرفی‌شده در کتاب در ساختار خود حلقهٔ بنزنی دارند و به همین دلیل نمی‌توان آن‌ها را ترکیبات سیرشده دانست.
• عبارت دوم نادرست است؛ نقش فسفاتِ افزوده‌شده به شوینده‌ها، کاهش اثر یون‌های عامل سختی آب و بهبود شست‌وشو است، نه افزایش قدرت ضدعفونی‌کنندگی.
• عبارت سوم نادرست است؛ صابون با کمک بخش آب‌گریز خود با چربی همراه می‌شود و بخش آب‌دوست آن امکان پراکنده‌شدن چربی در آب را فراهم می‌کند. پس پاک‌کنندگی صابون بر واکنش شیمیایی با آلاینده‌ها متکی نیست؛ این ویژگی را نباید با عملکرد شوینده‌های خورنده اشتباه گرفت.

پاسخ: گزینهٔ ۴