سوال ۱۴۵ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۴۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
در کدام مورد، پدیدهٔ نور ایجادشده با نام جواهر به‌درستی آمده است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید پدیدهٔ نوری هر گوهر را با نام آن تطبیق دهیم، نه اینکه صرفاً درخشان بودن گوهر را در نظر بگیریم.
۱. پدیدهٔ نوری حالتی است که بر اثر رفتار نور در گوهر، مانند بازتاب، شکست یا جذب، ایجاد می‌شود. کتاب چهار تطبیق مهم را معرفی می‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۲–۳۳):
- اثر چشم‌گربه‌ای: کریزوبریل
- ستاره‌واری: یاقوت
- بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی: اوپال
- تغییر رنگ: الکساندریت
۲. بنابراین درخشش رنگین‌کمانی به اوپال نسبت داده شده است، نه کرندوم. همچنین ستاره‌واری مربوط به یاقوت است که نام علمی آن کرندوم است، نه کریزوبریل (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۳–۳۵).
۳. الکساندریت نوعی کریزوبریل است و پدیدهٔ نوری معرفی‌شده برای آن «تغییر رنگ» است؛ پس این تطبیق درست است. اثر چشم‌گربه‌ای نیز در کتاب برای کریزوبریل آمده است، نه اوپال (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۲–۳۳).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است درخشش گوهرها را با پدیدهٔ اختصاصی درخشش رنگین‌کمانی اشتباه بگیرید. در تطبیق کتاب، این پدیده مربوط به اوپال است؛ برای یاقوت که نام علمی آن کرندوم است، ستاره‌واری ذکر شده است.
- گزینهٔ ۲: این انتخاب از جابه‌جا به خاطر سپردن پدیده‌های نوری گوهرها ناشی می‌شود. کتاب برای کریزوبریل اثر چشم‌گربه‌ای و برای یاقوت ستاره‌واری را معرفی می‌کند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است نام دو پدیدهٔ نوریِ چشم‌گربه‌ای و بازی رنگ با هم اشتباه شوند. در کتاب، اوپال با بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی معرفی شده است، نه اثر چشم‌گربه‌ای؛ اثر اخیر به کریزوبریل نسبت داده شده است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «گوهرها، زیبایی شگفت‌انگیز دنیای کانی‌ها»، تطبیق هر پدیدهٔ نوری با نام گوهر را مرور کن؛ زیبایی یا درخشش عمومی گوهر برای پاسخ کافی نیست.
- دو تطبیق را برای حذف گزینه‌ها به یاد بیاور: درخشش رنگین‌کمانی مربوط به اوپال و اثر چشم‌گربه‌ای مربوط به کریزوبریل است.
- ستاره‌واری را کتاب برای یاقوت آورده است. اکنون در مورد جفت باقی‌مانده، به یاد بیاور که کتاب برای نوعی از کریزوبریل چه پدیده‌ای معرفی می‌کند.