سوال ۱۴۸ زمین‌شناسی کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

پاسخ تشریحی

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

• گزینهٔ ۱: وجود آب و بلورهای درشت ممکن است این گزینه را شبیه فرایند گرمابی جلوه دهد؛ اما پگماتیت از تبلور آهستۀ ماگمای غنی از آب و مواد فرار تشکیل می‌شود، نه صرفاً از تماس آب زیرزمینی با تودۀ مذاب. این فرایند با تشکیل رگۀ معدنی در شکستگی‌ها تفاوت دارد (زمین‌شناسی، صفحات ۲۹–۳۰).
• گزینهٔ ۲: تجمع کانی‌ها در فضاهای سنگ بستر ممکن است با تشکیل رگه اشتباه شود؛ اما آزاد شدن کانی‌های چگال و مقاوم بر اثر هوازدگی و فرسایش، سپس حمل و تجمع آن‌ها، به تشکیل ذخایر پلاسری مربوط است، نه رگه‌های گرمابی (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۱).
• گزینهٔ ۳: این گزینه به‌دلیل ارتباط با سرد شدن ماگما و تمرکز مواد معدنی ممکن است انتخاب شود؛ اما ته‌نشینی بلورهای چگال‌تر از مذاب در کف اتاقک ماگمایی، سازوکار تشکیل کانسنگ ماگمایی است، نه رگۀ حاصل از محلول گرمابی (زمین‌شناسی، صفحات ۲۹–۳۰).

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

1. در بخش طبقه‌بندی کانسنگ‌ها، تفاوت منشأ ماگمایی، گرمابی و رسوبی را مرور کن؛ رگه‌های معدنیِ مورد نظر با گردش آب‌های گرم ارتباط دارند.
2. به نقش آب توجه کن: آب گرم هنگام گردش در سنگ‌ها می‌تواند کاتیون‌های فلزی را در خود حل کند و آن‌ها را جابه‌جا کند.
3. پس از حمل مواد محلول، کاهش دما و فشار هنگام صعود را در نظر بگیر؛ ببین کدام مسیر به رسوب مواد در شکستگی‌های سنگ ختم می‌شود.