سوال ۱۵۶ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

۱. ابتدا محل یاخته‌های مورد سؤال را مشخص می‌کنیم. استخوان ران از نوع دراز است و در تنهٔ آن، بافت استخوانی فشرده در بخش بیرونی قرار دارد؛ سطح درونی تنه نیز دارای بافت اسفنجی است. از طرف دیگر، روی سطح خارجی استخوان پوششی از بافت پیوندی وجود دارد. بنابراین «خارجی‌ترین یاخته‌های استخوانی» را باید درست در زیر این پوشش جست‌وجو کنیم، نه در بخش اسفنجی یا اطراف حفرهٔ مرکزی تنه (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹).

۲. در نمای ساختار استخوان، یاخته‌های پهن و نزدیک به همِ پوشش سطحی، بیرون از بافت استخوانی قرار گرفته‌اند؛ پس خارجی‌ترین یاخته‌های استخوانی نسبت به این یاخته‌ها در سمت داخل واقع شده‌اند. دقت کنید که خودِ پوشش پیوندی را نباید جزو بافت استخوانی به شمار آورد. این رابطهٔ مکانی، درستی گزینهٔ ۲ را نشان می‌دهد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹، شکل ساختار استخوان).

۳. آرایش پیرامون مجرای هاورس را نباید به تمام بخش‌های بافت فشرده تعمیم داد. در سامانهٔ هاورس، تیغه‌ها پیرامون مجرای مرکزی قرار دارند؛ اما لایه‌های محیطیِ خارجی استخوان، زیر پوشش پیوندی و پیرامون کل تنه امتداد می‌یابند. بنابراین خارجی‌ترین یاخته‌ها الزاماً روی دایره‌هایی به مرکز یک مجرای هاورس نیستند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹).

۴. وجود حفره‌های فراوان میان میله‌ها و صفحه‌های استخوانی، ویژگی بافت اسفنجی است. همچنین وجود رگ و عصب در استخوان، به معنی مجاورت خارجی‌ترین یاخته‌های آن با مغز قرمز نیست؛ در نتیجه توصیف‌های گزینه‌های ۱ و ۴ نیز با محل مورد سؤال سازگار نیستند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹).

پاسخ: گزینهٔ ۲