سوال ۱۲۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۲۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۴: مثلثات
اگر باشد، مقدار ، کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ــ جایگذاری ورودی:
با قرار دادن ، زاویههای چهار عامل بهترتیب برابرند با:
، ، و .
پس:
.
گام دوم ــ محاسبهٔ عوامل مربوط به زاویههای معروف:
مقادیر کسینوس این زاویهها در فعالیت رسم تابع کسینوس بررسی شدهاند (ریاضی ۲، صفحات ۹۱–۹۲):
، و .
همچنین، منفیبودن مقدار آخر از رابطهٔ به دست میآید (ریاضی ۲، صفحات ۸۳–۸۴). بنابراین:
.
گام سوم ــ محاسبهٔ مربع کسینوسِ زاویهٔ باقیمانده:
از رابطهٔ زاویهٔ دوبرابر، ، داریم:
.
در نتیجه:
.
گام چهارم ــ محاسبهٔ نهایی:
.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این گزینه از اشتباه علامت در رابطهٔ زاویهٔ دوبرابر به دست میآید؛ یعنی اگر بهجای ، علامت منفی بگذاریم. عبارت دارای علامت منفی، مقدار است، نه مربع کسینوس.
- گزینهٔ ۲: این گزینه میتواند حاصل ترکیب دو خطا باشد: استفاده از علامت منفی در محاسبهٔ مربع کسینوس و جا انداختن ضریب در جملهٔ رادیکالی. ضریب حاصل از سه عاملِ مربوط به زاویههای معروف باید در کل عبارتِ عامل باقیمانده ضرب شود.
- گزینهٔ ۳: اگر هنگام بسط حاصلضرب، ضریب را فقط در جملهٔ ثابت ضرب کنید و در جملهٔ رادیکالی ضرب نکنید، به این گزینه میرسید. خاصیت توزیعپذیری ایجاب میکند این ضریب در هر دو جمله ضرب شود.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ابتدا مقدار ورودی را در زاویههای چهار عامل جایگذاری کنید. مقادیر کسینوس زاویههای معروف و علامت کسینوس در ربع دوم را به یاد آورید؛ جدولهای صفحات ۹۱–۹۲ ریاضی ۲ در این زمینه راهگشاست.
- پس از جایگذاری، سه زاویهٔ ، و مقدار کسینوس شناختهشده دارند. دقت کنید که منفیبودن کسینوسِ زاویهٔ ربع دوم، پس از به توان دو رسیدن اثری در علامت حاصل ندارد.
- پس از سادهسازی عواملِ معلوم، عبارت به میرسد. برای عامل باقیمانده، از استفاده کنید.