سوال ۱۸۱ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۸۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۳ · فصل ۲: جریان اطلاعات در یاخته
در انسان، بهمنظور تولید یک پروتئین ترشحی توسط لنفوسیت B، پس از برقرار شدن دومین پیوند پپتیدی، کدام اتفاق رخ میدهد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید ترتیب تشکیل پیوند پپتیدی و جابهجایی رناهای ناقل را دنبال کنیم. ترشحی بودن پروتئین به سرنوشت و هدایت آن مربوط است و ترتیب اصلی رویدادهای طویل شدن ترجمه را تغییر نمیدهد (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۳۱).
۱. در مرحلهٔ آغاز، رنای ناقلِ حامل متیونین در جایگاه قرار میگیرد و دو جایگاه و خالی هستند (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۳۰).
۲. رنای ناقل دوم، حامل دومین آمینواسید، وارد جایگاه میشود. با تشکیل نخستین پیوند پپتیدی، آمینواسید نخست از رنای ناقل خود جدا میشود و به آمینواسید دوم میپیوندد؛ بنابراین زنجیرهٔ دوآمینواسیدی به رنای ناقل دوم متصل است. سپس با حرکت رناتن به اندازهٔ یک رمزه، رنای ناقل دوم به جایگاه و رنای ناقل نخستِ بدون آمینواسید به جایگاه منتقل میشود؛ رنای ناقل نخست سپس خارج میشود (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۳۰).
۳. رنای ناقل سوم، حامل سومین آمینواسید، وارد جایگاه میشود. هنگام تشکیل دومین پیوند پپتیدی، زنجیرهٔ دوآمینواسیدی از رنای ناقل دوم در جایگاه جدا میشود و به آمینواسید سوم در جایگاه میپیوندد. در نتیجه، زنجیرهٔ سهآمینواسیدی به رنای ناقل سوم متصل میماند و رنای ناقل دوم بدون آمینواسید میشود.
۴. پس از تشکیل این پیوند، رناتن یک رمزه پیش میرود؛ رنای ناقل سومِ حامل زنجیره در جایگاه قرار میگیرد و رنای ناقل دومِ بدون آمینواسید به جایگاه میرود تا خارج شود. این همان رویداد بیانشده در گزینهٔ درست است (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۳۰).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز جدا شدن زنجیره از رنای ناقل دوم را با رویداد پس از تشکیل پیوند اشتباه بگیرد. اتصال زنجیره به رنای ناقل دوم هنگام تشکیل دومین پیوند پپتیدی قطع میشود و زنجیره به آمینواسید متصل به رنای ناقل سوم انتقال مییابد، نه اینکه پس از تشکیل این پیوند، اتصال قبلی صرفاً سست شود.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از جابهجا گرفتن نقش جایگاههای و ناشی میشود. هنگام تشکیل پیوند پپتیدی، زنجیره از رنای ناقل جایگاه جدا میشود؛ آمینواسید جایگاه به رنای ناقل خود متصل میماند و زنجیره را دریافت میکند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانشآموز ترتیب ورود رناهای ناقل و تشکیل پیوندها را اشتباه بشمارد. ورود رنای ناقل حامل سومین آمینواسید به جایگاه پیشنیاز تشکیل دومین پیوند پپتیدی است و پیش از آن رخ میدهد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- مراحل آغاز و طویل شدن ترجمه و نقش سه جایگاه رناتن را در صفحهٔ ۳۰ زیستشناسی ۳ مرور کن؛ ترشحی بودن پروتئین، ترتیب این رویدادها را تغییر نمیدهد.
- برای تشکیل دومین پیوند پپتیدی، رنای ناقل دوم حامل زنجیره در جایگاه و رنای ناقل سوم در جایگاه است. مشخص کن با تشکیل پیوند، کدام رنای ناقل زنجیرهاش را از دست میدهد.
- اکنون حرکت رناتن به اندازهٔ یک رمزه را دنبال کن: رنای ناقل حامل زنجیره به جایگاه منتقل میشود؛ رنای ناقلی که زنجیرهاش را از دست داده، چه مسیری را برای خروج طی میکند؟