سوال ۱۳۲ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۳۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۲: هندسه
در مثلث قائمالزاویهٔ ، اضلاع قائم و ارتفاع و میانهٔ رسم شده است. مساحت مثلث ، چند برابر مساحت مثلث است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
زاویهٔ قائمه در رأس است و و هر دو روی وتر قرار دارند.
گام اول: محاسبهٔ وتر
با استفاده از رابطهٔ فیثاغورس، که در فعالیت روابط طولی مثلث قائمالزاویه نیز نتیجهگیری شده است (ریاضی ۲، صفحهٔ ۴۴–۴۵)، داریم:
پس:
گام دوم: تعیین محل پای ارتفاع و وسط وتر
از تشابه مثلثهای حاصل از رسم ارتفاع بر وتر، رابطهٔ زیر به دست میآید (ریاضی ۲، صفحهٔ ۴۴–۴۵):
بنابراین:
از طرفی، چون میانه است، وسط وتر است؛ پس:
چون ، نقطهٔ بین و قرار دارد و داریم:
گام سوم: مقایسهٔ مساحتها
برای محاسبهٔ مساحت، باید قاعده و ارتفاع متناظر با آن را در نظر گرفت؛ محاسبهٔ مساحت مثلث قائمالزاویه با انتخاب قاعدههای مختلف نیز در کتاب مطرح شده است (ریاضی ۲، صفحهٔ ۴۰–۴۱).
قاعدههای و روی یک خطاند و هر دو مثلث رأس را دارند؛ بنابراین ارتفاع متناظر با این دو قاعده، همان است. در نتیجه:
پس مساحت مثلث ، برابر با برابر مساحت مثلث است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر بهجای قاعدهٔ کامل مثلث، پارهخط را در نسبت مساحتها بگذارید، به میرسید. این نسبت مربوط به مساحت مثلث به است، نه مثلث .
- گزینهٔ ۲: با قرار دادن بهجای در نسبت قاعدهها، مقدار به دست میآید. اما ارتفاع مشترک بر خط عمود است، نه بر ضلع ؛ بنابراین این دو طول را نمیتوان قاعدههای متناظر با ارتفاع مشترک گرفت.
- گزینهٔ ۳: اشتباه در محاسبهٔ فاصلهٔ پای ارتفاع تا وسط وتر، مثلاً بهدستآوردن ، میتواند به این گزینه منجر شود. درحالیکه باید فاصلهٔ این دو نقطه را از تفاضل و محاسبه کرد که برابر است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- روابط طولی حاصل از تشابه در مثلث قائمالزاویه را به یاد بیاورید؛ این روابط، طول هر ضلع قائم را به وتر و تصویر آن ضلع روی وتر مربوط میکنند.
- ابتدا وتر را با فیثاغورس به دست آورید. سپس از رابطهٔ و وسطبودن استفاده کنید تا فاصلهٔ و مشخص شود.
- مثلثهای و نسبت به قاعدههای و ارتفاع مشترک دارند؛ پس نسبت مساحتها برابر است.