سوال ۱۳۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۱۳۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۲: هندسه
در مثلث ABC، اندازه زاویه دو برابر زاویه است. اگر و باشد، اندازه ضلع AB کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
صورت سؤال با پاسخ تأییدشده سازگار نیست و بهاحتمال زیاد رابطهٔ زاویهها جابهجا نوشته شده است.
۱. بررسی صورت فعلی سؤال
در هر مثلث، مقابل زاویهٔ بزرگتر، ضلع بزرگتر قرار دارد. از نتیجه میشود ؛ بنابراین باید باشد. اما دادهها میگویند . پس با صورت فعلی، چنین مثلثی وجود ندارد و هیچیک از گزینهها پاسخ معتبر نیست.
۲. حل با اصلاح احتمالی شرط به
این اصلاح، با پاسخ اعلامشده سازگار است. نیمساز زاویهٔ را رسم میکنیم تا ضلع را در نقطهٔ قطع کند. اگر باشد، داریم:
.
در مثلث ، زاویههای و برابرند؛ پس:
.
از مجموع زاویههای مثلث داریم . چون نقاط ، و روی یک خطاند، نتیجه میشود:
.
همچنین ؛ بنابراین طبق تشابه دو زاویه، دو مثلث زیر متشابهاند (ریاضی ۲، صفحهٔ ۴۳–۴۴):
.
۳. محاسبهٔ ضلع خواستهشده
از تناسب ضلعهای متناظر داریم:
.
پس:
.
از طرفی ، بنابراین . اکنون از همان تشابه:
.
در نتیجه:
.
بنابراین گزینهٔ اعلامشده فقط برای صورت اصلاحشده با شرط درست است، نه برای صورت فعلی.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با تخمین طول ضلع سوم، عدد انتخاب شود؛ اما تخمین جای رابطهٔ دقیق هندسی را نمیگیرد. در صورت اصلاحشدهٔ سؤال، این مقدار رابطهٔ را برقرار نمیکند.
- گزینهٔ ۲: عدد ممکن است از نوشتن تناسب نادرست میان ضلعهای مثلثهای متشابه به دست آید. با تطبیق درست رأسهای متناظر در صورت اصلاحشده، باید باشد که این عدد آن را برقرار نمیکند.
- گزینهٔ ۳: عدد به پاسخ مورد انتظار نزدیک است، اما گردکردن یا انتخاب نزدیکترین عدد در این مسئله مجاز نیست. در صورت اصلاحشده، محاسبهٔ دقیق تناسبها این مقدار را تأیید نمیکند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- پیش از محاسبه، رابطهٔ ترتیب ضلعها و زاویههای مقابل آنها در مثلث را به یاد بیاور؛ آیا دادههای سؤال با این رابطه سازگارند؟
- ضلع مقابل زاویهٔ ، پارهخط و ضلع مقابل زاویهٔ ، پارهخط است. بزرگتر بودن کدام زاویه، بزرگتر بودن کدام ضلع را لازم میکند؟
- شرط زاویهای سؤال مستلزم است؛ این شرط را با طولهای دادهشده مقایسه کن. برای ادامهٔ حل، ابتدا باید مشخص شود آیا رابطهٔ دو زاویه در صورت سؤال جابهجا نوشته شده است.