سوال ۹۵ شیمی کنکور ریاضی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

۱. ابتدا ویژگی متمایز پاک‌کننده‌های خورنده را مشخص می‌کنیم. صابون‌ها و پاک‌کننده‌های غیرصابونی با تکیه بر برهم‌کنش میان ذره‌ها آلودگی را می‌زدایند؛ اما پاک‌کننده‌های خورنده افزون بر این برهم‌کنش‌ها، با آلاینده‌ها واکنش شیمیایی می‌دهند و آن‌ها را به فراورده‌هایی قابل شست‌وشو با آب تبدیل می‌کنند. بنابراین، عبارت «برخلاف پاک‌کننده‌های صابونی» در گزینهٔ اول نادرست است؛ صابون‌ها نیز با ذره‌ها برهم‌کنش دارند. همچنین، در مقایسهٔ مطرح‌شده در کتاب، نمی‌توان سازوکار شوینده‌های غیرصابونی را مانند پاک‌کننده‌های خورنده، واکنش شیمیایی با آلاینده دانست؛ پس گزینهٔ دوم نیز نادرست است. (شیمی ۳، صفحه‌های ۱۰–۱۲)

۲. پاک‌کننده‌های خورنده می‌توانند اسیدی یا بازی باشند. کتاب، هم سدیم هیدروکسید یا سود سوزآور و هم هیدروکلریک اسید یا جوهر نمک را از نمونه‌های این پاک‌کننده‌ها معرفی می‌کند. (شیمی ۳، صفحهٔ ۱۲)

سود سوزآور یک باز قوی است و محلول آبی آن در دمای اتاق دارای $\mathrm{pH}>7$ است. جوهر نمک محلولی اسیدی است و $\mathrm{pH}<7$ دارد. بنابراین، ترتیب «بزرگ‌تر و کوچک‌تر» برای سود سوزآور و جوهر نمک درست است و گزینهٔ سوم تأیید می‌شود. (شیمی ۳، صفحه‌های ۱۲ و ۲۸–۲۹)

۳. برای بررسی گزینهٔ چهارم، به پاک‌کنندهٔ پودریِ شامل سدیم هیدروکسید و آلومینیم توجه می‌کنیم. این مخلوط در حضور آب، گاز هیدروژن با فرمول $\mathrm{H_2}$ تولید می‌کند، نه گاز اکسیژن با فرمول $\mathrm{O_2}$. گرماده‌بودن واکنش و تولید حباب‌های گاز به افزایش قدرت پاک‌کنندگی کمک می‌کنند، اما نام گاز در این گزینه نادرست است. (شیمی ۳، صفحه‌های ۱۲–۱۳)

پاسخ: گزینهٔ ۳