سوال ۵۳ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۵۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۳: نوسان و موج
جرم و نیروی کشش دو تار مسی و با هم برابر و سطح مقطع تار ، ۴ برابر سطح مقطع تار است. اگر تندی انتشار موج عرضی در تار ، باشد، تندی انتشار این موج در تار چند متر بر ثانیه است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ــ رابطهٔ تندی موج را مینویسیم.
طبق رابطهٔ تندی انتشار موج عرضی در تار کشیده، داریم (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۷۳):
در این رابطه، نیروی کشش و جرم واحد طول تار است. بنابراین برابر بودن جرم کل دو تار، بهتنهایی به معنای برابر بودن چگالی خطی آنها نیست.
گام دوم ــ نسبت چگالیهای خطی را پیدا میکنیم.
اگر چگالی حجمی مس را و سطح مقطع تار را بنامیم، برای تار یکنواخت داریم:
هر دو تار مسیاند، پس چگالی حجمی یکسانی دارند. با توجه به ، نتیجه میشود:
برابری جرمها نیز با این نتیجه سازگار است: تار ضخیمتر کوتاهتر است و جرم بیشتری در واحد طول دارد.
گام سوم ــ تندی موج در تار دوم را محاسبه میکنیم.
چون ، نسبت تندیها برابر است با:
پس:
بنابراین تندی موج در تار نازکتر بیشتر است، زیرا در کشش برابر، چگالی خطی کمتری دارد.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این انتخاب ممکن است از اشتباه گرفتن نسبت سطح مقطع با نسبت قطر به دست آید: نسبت قطرها است، اما چگالی خطی با سطح مقطع متناسب است، نه قطر. بنابراین نسبت چگالیهای خطی است، نه .
- گزینهٔ ۲: اگر نسبت چگالیهای خطی را در رابطهٔ نسبت تندیها وارونه قرار دهید، به میرسید. در کشش یکسان، تار نازکتر چگالی خطی کمتری دارد و تندی موج در آن بیشتر است، نه کمتر.
- گزینهٔ ۴: این پاسخ از فرض تناسب معکوس تندی با خودِ چگالی خطی به دست میآید. رابطهٔ درست است؛ پس کاهش چهاربرابری چگالی خطی، تندی را دو برابر میکند، نه چهار برابر.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ تندی موج عرضی در تار کشیده را از فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۷۳ به یاد آورید؛ کمیت مؤثر، چگالی خطی جرم است، نه صرفاً جرم کل تار.
- سطح مقطع را با نشان دهید. برای یک تار یکنواخت، از نتیجه میشود . چون جنس دو تار یکسان است، نسبت چگالیهای خطی برابر نسبت سطح مقطعهاست.
- با برابر بودن نیروی کشش، نسبت تندیها را به صورت بنویسید؛ سپس نسبت سطح مقطعهای دادهشده را زیر رادیکال قرار دهید.