سوال ۴۵ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۴۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۱: الکتریسیتهٔ ساکن
بار الکتریکی نقطهای ، از فاصلهٔ به بار الکتریکی ۴ میکروکولنی نیروی وارد میکند. میدان الکتریکی حاصل از بار در فاصلهٔ ، چند نیوتون بر کولن است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: میدان در فاصلهٔ اولیه را از روی نیرو پیدا میکنیم.
طبق تعریف میدان الکتریکی، اندازهٔ میدان برابر است با ؛ در این رابطه، باری است که نیرو بر آن وارد میشود (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۰–۱۱). بنابراین باید نیرو را بر بار تقسیم کنیم، نه بر بار منبع .
در صورت سؤال، ممیز با «/» نوشته شده است؛ پس نیروی دادهشده برابر است. با تبدیل میکروکولن به کولن داریم:
.
گام دوم: اثر دو برابر شدن فاصله را اعمال میکنیم.
از قانون کولن، ، و تعریف میدان نتیجه میشود که ؛ پس میدان بار نقطهای با مربع فاصله نسبت وارون دارد (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۶ و صفحهٔ ۱۰–۱۱). بنابراین:
.
در نتیجه:
.
برای این روش نیازی به محاسبهٔ جداگانهٔ فاصلهٔ یا استفادهٔ عددی از مقدار بار منبع نیست.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: اگر با دو برابر شدن فاصله، میدان را بهاشتباه دو برابر کنید، به میرسید. درحالیکه میدان بار نقطهای با مربع فاصله نسبت وارون دارد و باید به یکچهارم کاهش یابد.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از نصف کردن میدان اولیه به دست میآید؛ یعنی وابستگی میدان به فاصله بهاشتباه بهصورت در نظر گرفته شده است. رابطهٔ درست است.
- گزینهٔ ۴: اگر نسبت فاصلهها را وارونه به کار ببرید و میدان اولیه را در ضرب کنید، به این گزینه میرسید. با افزایش فاصله از بار، میدان ضعیفتر میشود، نه قویتر.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف میدان الکتریکی در صفحههای ۱۰–۱۱ فیزیک ۲ را به یاد بیاورید: میدان از نسبت نیروی وارد بر یک بار به مقدار همان بار به دست میآید.
- برای محاسبهٔ میدان در فاصلهٔ اولیه، نیروی دادهشده را بر بارِ دریافتکنندهٔ نیرو، یعنی ، تقسیم کنید؛ نه بر بارِ ایجادکنندهٔ میدان.
- میدان بار نقطهای با مربع فاصله نسبت وارون دارد؛ پس پس از یافتن میدان در فاصلهٔ ، برای رسیدن به میدان در فاصلهٔ آن را بر تقسیم کنید.