سوال ۶۱ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۶۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۱: الکتریسیتهٔ ساکن
با کاهش بار الکتریکی یک خازن، چه کسری از انرژی آن را کاهش دهیم تا اختلاف پتانسیل الکتریکی آن اختلاف پتانسیل اولیهٔ آن شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا انرژی و اختلاف پتانسیل اولیه را بهترتیب و و مقادیر نهایی را و مینامیم. چون فقط بار خازن کاهش مییابد و ساختار آن تغییر نمیکند، ظرفیت خازن ثابت است.
طبق رابطهٔ انرژی خازن، داریم (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۳۹):
پس در ظرفیت ثابت، انرژی با مربع اختلاف پتانسیل متناسب است. با توجه به شرط سؤال، ، بنابراین:
این مقدار، کسر انرژی باقیمانده است؛ اما سؤال کسر انرژی کاهشیافته را میخواهد. در نتیجه:
پس باید از انرژی اولیهٔ خازن کاهش یابد.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز کسر کاهش انرژی را برابر کسر کاهش ولتاژ، یعنی ، بگیرد؛ اما در ظرفیت ثابت، انرژی با مربع ولتاژ متناسب است، نه با خود آن.
- گزینهٔ ۲: این انتخاب میتواند از یکسان گرفتن نسبت انرژی و نسبت ولتاژ و نیز اشتباه گرفتن مقدار باقیمانده با مقدار کاهشیافته ناشی شود. نسبت مربوط به ولتاژ نهایی به اولیه است، نه کسر کاهش انرژی.
- گزینهٔ ۴: مقدار نسبت انرژی نهایی به انرژی اولیه است. سؤال کسر انرژی کاهشیافته را میخواهد؛ بنابراین باید این نسبت را از یک کم کرد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ انرژی ذخیرهشده در خازن را در بخش «انرژی خازن» به یاد بیاورید؛ با کم شدن بار، ظرفیت خود خازن تغییر نمیکند.
- از رابطهٔ استفاده کنید و با ثابت بودن ظرفیت، نسبت انرژی نهایی به اولیه را برحسب نسبت ولتاژها بنویسید.
- نسبت انرژی باقیمانده برابر است؛ برای یافتن کسر انرژی کاهشیافته، این نسبت را از یک کم کنید.