سوال ۹۳ · شیمی
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۹۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۲: در پی غذای سالم
بر پایهٔ واکنشهای گرماشیمیایی زیر:
،
،
،
واکنش: برابر چند کیلوژول است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
طبق قانون هس، اگر واکنش هدف از جمع چند واکنش به دست آید، تغییر آنتالپی آن نیز برابر جمع جبری تغییر آنتالپی همان واکنشهاست (شیمی ۲، صفحهٔ ۷۵). هنگام ضرب معادله در یک ضریب، آنتالپی نیز در همان ضریب ضرب میشود و هنگام وارونهکردن معادله، علامت آنتالپی تغییر میکند.
گام اول: برای تأمین کربنِ سمت واکنشدهندهها، واکنش اول را سهبرابر میکنیم:
گام دوم: برای قرارگرفتن هیدروژن در سمت واکنشدهندهها، واکنش سوم را وارونه و چهاربرابر میکنیم:
گام سوم: برای قرارگرفتن پروپان در سمت فراوردهها، واکنش دوم را وارونه میکنیم:
گام چهارم: سه معادله را جمع میکنیم. کربن دیاکسید و بخار آب از دو طرف حذف میشوند؛ همچنین مجموع اکسیژنِ سمت چپ، یعنی مول، با اکسیژن سمت راست حذف میشود. بنابراین واکنش باقیمانده دقیقاً واکنش هدف است:
در نتیجه:
علامت منفی نشان میدهد واکنش هدف گرماده است (شیمی ۲، صفحههای ۶۶–۶۷).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با جایگزینکردن دادههای حفظشده برای آنتالپی واکنشهای آب به این گزینه برسید؛ اما باید دقیقاً از دادههای همین سؤال و حالت گازی آب استفاده کنید، نه دادههای واکنشی دیگر.
- گزینهٔ ۳: بیتوجهی به ضرایب هنگام جمعکردن آنتالپیها میتواند باعث انتخاب این گزینه شود. برای حذف کامل مواد واسطه، آنتالپی واکنش اول باید سهبرابر و آنتالپی واکنش سوم باید چهاربرابر شود.
- گزینهٔ ۴: این گزینه ممکن است بر اثر خطای علامت یا محاسبه در جمع جبری انتخاب شود. پس از وارونهکردن واکنش سوختن پروپان، سهم آن مثبت است و باید با دو سهم منفی دیگر جمع شود.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- قانون هس را مرور کنید: اگر با جمع چند معادله به واکنش هدف برسید، آنتالپی واکنش هدف نیز جمع جبری آنتالپی همان معادلههاست.
- برای قرارگرفتن پروپان در سمت فراوردهها، واکنش سوختن آن را وارونه کنید. واکنش کربن را سهبرابر و واکنش تجزیهٔ آب را وارونه و چهاربرابر کنید؛ تغییر ضریب و جهت را در آنتالپی نیز اعمال کنید.
- پس از حذف کربن دیاکسید، بخار آب و اکسیژن، جمع آنتالپیها به صورت درمیآید؛ اکنون فقط جمع جبری را انجام دهید.