سوال ۳ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

چون سؤال «مورد نادرست» را می‌خواهد، باید نقش هر گروه از دانشمندان را دقیق بررسی کنیم.

۱) بررسی عبارت نخست: کتاب، بررسی تصاویر پرتو ایکس و به‌دست‌آوردن اطلاعات ساختاری از آن‌ها را در توضیح پژوهش‌های ویلکینز و فرانکلین مطرح می‌کند. سپس توضیح می‌دهد که واتسون و کریک با کنار هم گذاشتن نتایج چارگاف، داده‌های حاصل از تصاویر پرتو ایکس و یافته‌های خود، مدل نردبان مارپیچ دنا را ارائه کردند. بنابراین نسبت‌دادن ساخت مدل آنان به «بررسی نقاط تیره در مرکز تصویر» بیان درستی از فرایند ارائهٔ مدل در کتاب نیست؛ البته واتسون و کریک از داده‌های پرتو ایکس استفاده کرده بودند. عبارت نخست نادرست است. (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۶)

۲) بررسی عبارت دوم: مزلسون و استال با ردیابی دنا در نسل‌های متوالی یاخته‌ها، نحوهٔ همانندسازی آن و توزیع رشته‌های دنا در یاخته‌های حاصل را بررسی کردند. نتیجهٔ آزمایش آنان، تأیید همانندسازی نیمه‌حفاظتی بود؛ یعنی هر دنای حاصل، یک رشتهٔ قدیمی و یک رشتهٔ تازه‌ساخته‌شده دارد. پس عبارت دوم درست است. (زیست‌شناسی ۳، فصل ۱، گفتار همانندسازی دنا)

۳) بررسی عبارت سوم: چارگاف نشان داد مقدار آدنین با تیمین و مقدار گوانین با سیتوزین برابر است؛ یعنی $A=T$ و $G=C$، نه اینکه مقدار هر چهار نوع نوکلئوتید با هم برابر باشد. علت این برابری‌های دوتایی در پژوهش‌های بعدی و با مشخص‌شدن جفت‌شدن بازهای مکمل روشن شد؛ بنابراین عبارت سوم درست است. (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۵–۷)

۴) بررسی عبارت چهارم: روش تصویربرداری با پرتو ایکس، علاوه بر فراهم‌کردن شواهدی دربارهٔ مارپیچی و چندرشته‌ای‌بودن دنا، امکان تشخیص ابعاد مولکول را نیز فراهم می‌کرد. پس عبارت مربوط به ویلکینز و فرانکلین درست است. (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۶)

پاسخ: گزینهٔ ۱