سوال ۱۴۱ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۱۴۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
بیشترین جرم پوستۀ زمین را کدام کانی تشکیل می‌دهد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: معیار سؤال را مشخص می‌کنیم. «بیشترین جرم پوسته» یعنی بیشترین سهم از درصد وزنی کانی‌های سازندهٔ پوسته؛ بنابراین باید از نمودار درصد وزنی استفاده کنیم، نه از چگالی کانی‌ها یا درصد حجمی آن‌ها.
گام دوم: در نمودار کتاب، سهم وزنی فلدسپارهای سدیم و کلسیم، یعنی پلاژیوکلاز، است؛ درحالی‌که کوارتز و پیروکسن‌ها از جرم پوسته را تشکیل می‌دهند. مجموع کانی‌های غیرسیلیکاتی نیز فقط است؛ پس گالن، که یک کانی غیرسیلیکاتی است، نمی‌تواند بیشترین سهم را داشته باشد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۲۵–۲۶).
گام سوم: با مقایسهٔ این سهم‌ها می‌بینیم پلاژیوکلاز بزرگ‌ترین سهم وزنی را دارد؛ بنابراین بیشترین جرم پوستهٔ زمین را در میان کانی‌های مطرح‌شده تشکیل می‌دهد.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است به‌دلیل فراوانی پیروکسن در سنگ‌های آذرین آن را انتخاب کنید؛ اما سهم وزنی پیروکسن‌ها در پوسته فقط است و از پلاژیوکلاز کمتر است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است سنگین‌بودن گالن را با سهم آن از جرم پوسته اشتباه بگیرید؛ درحالی‌که چگالی زیاد به معنای فراوانی زیاد نیست. حتی مجموع کانی‌های غیرسیلیکاتی تنها از جرم پوسته را تشکیل می‌دهند.
- گزینهٔ ۴: فراوانی کوارتز در بسیاری از سنگ‌ها ممکن است شما را به این انتخاب برساند؛ اما سهم وزنی آن در پوسته است و به سهم پلاژیوکلاز نمی‌رسد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- نمودار «درصد وزنی کانی‌های سازندهٔ پوستهٔ زمین» در بخش کانی‌های سیلیکاتی را به یاد بیاورید؛ سؤال دربارهٔ سهم جرمی کانی‌هاست، نه چگالی آن‌ها.
- برای پاسخ باید درصدهای وزنی نمودار را مقایسه کنید؛ دانستن اینکه سیلیکات‌ها بیشترین حجم پوسته را می‌سازند، به‌تنهایی کافی نیست.
- بزرگ‌ترین بخش نمودار متعلق به فلدسپارهای سدیم و کلسیم است؛ نام دیگر این دسته را در جدول کانی‌های سیلیکاتی پیدا کنید.