سوال ۱۵۰ زمین‌شناسی کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول با پاسخ تشریحی

پاسخ تشریحی

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

• گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز سادگی ترکیب گرافیت و ساخته‌شدن آن از کربن را نشانهٔ تشکیل زودهنگام آن بداند؛ اما قدیمی‌بودن یک عنصر با زمان تشکیل کانی آن یکسان نیست. گرافیت در تقسیم‌بندی موردنظر سؤال، کانی شاخص محیط‌های دگرگونی است که پس از سنگ‌های آذرین پدید آمده‌اند.
• گزینهٔ ۲: دولومیت از کانی‌های مهم سنگ‌های رسوبی کربناته است. انتخاب آن می‌تواند ناشی از بی‌توجهی به این نکته باشد که تشکیل محیط‌های رسوبی پس از سردشدن زمین، تشکیل آب‌کره و پیدایش نخستین سنگ‌های آذرین رخ داده است.
• گزینهٔ ۳: فراوانی کلسیت در سنگ‌های آهکی ممکن است آن را کانی‌ای بسیار قدیمی جلوه دهد؛ اما فراوانی، معیار تقدم تشکیل نیست. کلسیت در مقایسهٔ کتابی این سؤال، نمایندهٔ کانی‌های رسوبی است، نه کانی‌های حاصل از نخستین مراحل انجماد مواد مذاب زمین.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

1. بخش «تکوین زمین و آغاز زندگی در آن» را به یاد بیاورید: هنگام سردشدن زمین، کدام گروه از سنگ‌ها نخستین اجزای سنگ‌کره را تشکیل دادند؟
2. کانی‌های گزینه‌ها را بر اساس محیط تشکیل معمولشان مقایسه کنید؛ به دنبال کانی‌ای باشید که بتواند از تبلور مواد مذاب به وجود آید.
3. دو کانی کربناتهٔ فهرست بیشتر با محیط‌های رسوبی شناخته می‌شوند و کانیِ کربنی آن با دگرگونی ارتباط دارد؛ محیط تشکیل کانی باقی‌مانده را بررسی کنید.