سوال ۶۸ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۶۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ · فصل ۳: کار، انرژی و توان
این سوال در دفترچه شکل دارد؛ اینجا شکل بهصورت متنی توصیف شده است.
جرم یک خودروی الکتریکی به همراه رانندهاش است. وقتی این خودرو از موقعیت به موقعیت میرود، کل کار انجامشده روی خودرو است. اگر تندی خودرو در موقعیت برابر باشد، تندی آن در موقعیت چند کیلومتر بر ساعت است؟
شکل: مسیر خمیده خودرو با خطچین؛ خودرو در موقعیت A (بالا سمت چپ) و در موقعیت B (پایین، سمت راست) نشان داده شده است.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ انتخاب رابطهٔ مناسب: طبق قضیهٔ کار و انرژی جنبشی، کار کل انجامشده روی خودرو برابر تغییر انرژی جنبشی آن است (فیزیک ۱، صفحهٔ ۶۳):
با استفاده از رابطهٔ انرژی جنبشی، یعنی (فیزیک ۱، صفحهٔ ۵۴)، داریم:
خمیده بودن مسیر مانع استفاده از این قضیه نیست؛ چون کار کل داده شده است، نیازی به محاسبهٔ جداگانهٔ کار نیروها یا دانستن شکل مسیر نداریم.
گام دوم ـ تبدیل یکاها: عدد کار در صورت سؤال بهصورت اعشاری نوشته شده است؛ بنابراین:
گام سوم ـ محاسبهٔ تندی نهایی: با قرار دادن جرم و دادههای تبدیلشده در رابطه داریم:
در این جایگذاری، همهٔ کمیتها در یکاهای SI هستند. پس:
گام چهارم ـ تبدیل به یکای خواستهشده:
این نتیجه با مثبت بودن کار کل نیز سازگار است؛ زیرا تندی نهایی از تندی اولیه بیشتر شده است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است تندی نهایی را برحسب متر بر ثانیه درست به دست آورده باشید، اما تبدیل یکا را فراموش کرده باشید. گزینهها برحسب کیلومتر بر ساعتاند و باید تندی بهدستآمده را در ضرب کرد.
- گزینهٔ ۲: این انتخاب میتواند ناشی از اشتباه در علامت کار کل یا تبدیل یکا باشد. چون کار کل مثبت است، انرژی جنبشی و تندی خودرو افزایش مییابد؛ بنابراین تندی نهایی نمیتواند از کمتر باشد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است با تصور دوبرابر شدن تندی اولیه این گزینه را انتخاب کنید؛ اما انرژی جنبشی با مربع تندی متناسب است، نه خود تندی. دوبرابر شدن تندی اولیه به کار کل نیاز دارد که با دادهٔ مسئله سازگار نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- قضیهٔ کار و انرژی جنبشی را از بخش کار و انرژی جنبشی مرور کنید: کار کل روی جسم با تغییر انرژی جنبشی آن برابر است.
- پیش از جایگذاری، تندی اولیه را به متر بر ثانیه و کار کل را به ژول تبدیل کنید؛ سپس بنویسید .
- از رابطهٔ استفاده کنید. حاصل برحسب متر بر ثانیه است؛ برای مقایسه با گزینهها، آن را در ضرب کنید.