سوال ۶۹ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۶۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ · فصل ۳: کار، انرژی و توان
تندی یک موشک در یک بازهٔ زمانی، ۲۵ درصد افزایش یافته است. اگر در این بازهٔ زمانی، انرژی جنبشی موشک ثابت مانده باشد، جرم موشک از طریق مصرف سوخت، چند درصد کاهش یافته است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: رابطهٔ انرژی جنبشی را مینویسیم:
طبق این رابطه، انرژی جنبشی به جرم و مربع تندی بستگی دارد (فیزیک ۱، صفحهٔ ۵۴). بنابراین، در این مسئله ثابتبودن انرژی جنبشی به معنای ثابتبودن تندی نیست؛ زیرا جرم موشک نیز تغییر میکند.
گام دوم: تندی موشک افزایش یافته است؛ پس:
گام سوم: چون انرژی جنبشی ثابت مانده است، داریم:
پس نسبت جرم نهایی به جرم اولیه برابر است با:
بنابراین، جرم باقیماندهٔ موشک برابر با جرم اولیه است.
گام چهارم: برای محاسبهٔ درصد کاهش جرم، باید جرم ازدسترفته را نسبت به جرم اولیه بسنجیم:
پس جرم موشک کاهش یافته است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با کمکردن درصد افزایش تندی از صد، به برسید؛ اما درصد کاهش جرم مکمل درصد افزایش تندی نیست، زیرا انرژی جنبشی به مربع تندی وابسته است.
- گزینهٔ ۲: این گزینه از محاسبهٔ درست نسبت جرم نهایی به اولیه به دست میآید، اما سهم جرم باقیمانده است، نه درصد جرم کاهشیافته.
- گزینهٔ ۴: ممکن است تصور کنید برای ثابتماندن انرژی جنبشی، درصد کاهش جرم باید با درصد افزایش تندی برابر باشد؛ درحالیکه در انرژی جنبشی، جرم در مربع تندی ضرب میشود و این دو درصد برابر نیستند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ انرژی جنبشی را از بخش «انرژی جنبشی» به یاد آورید؛ این انرژی هم به جرم وابسته است و هم به مربع تندی.
- افزایش تندی به اندازهٔ یعنی . اکنون انرژی جنبشی اولیه و نهایی را با جرمهای متفاوت برابر قرار دهید.
- از ثابتبودن انرژی جنبشی، به دست میآید. پس از محاسبهٔ این نسبت، آن را از یک کم کنید و حاصل را در صد ضرب کنید.