سوال ۴ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول با پاسخ تشریحی

پاسخ تشریحی

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

• گزینهٔ ۱: ممکن است شباهت نام تنفس نوری و تنفس یاخته‌ای، دانش‌آموز را به تصور تولید انرژی بیندازد؛ اما در تنفس نوری، از تجزیهٔ مادهٔ آلی، $\mathrm{ATP}$ تولید نمی‌شود. همچنین تثبیت کربن در گیاهان $\mathrm{C_4}$ تولیدکنندهٔ $\mathrm{ATP}$ و $\mathrm{NADPH}$ نیست و چرخهٔ کالوین این مواد را مصرف می‌کند.
• گزینهٔ ۳: این گزینه سازوکار کاهش تنفس نوری را با خود تنفس نوری جابه‌جا کرده است. افزایش نسبت اکسیژن به $\mathrm{CO_2}$ به نفع تنفس نوری است؛ در مقابل، گیاهان CAM با فراهم‌کردن $\mathrm{CO_2}$ برای فعالیت روزانهٔ روبیسکو، تنفس نوری را کاهش می‌دهند.
• گزینهٔ ۴: بخش مربوط به مصرف ترکیب سه‌کربنی برای بازسازی ریبولوزبیس‌فسفات در تنفس نوری درست است و ممکن است دانش‌آموز فقط به همین بخش توجه کند. بااین‌حال، در چرخهٔ کالوین گیاهان $\mathrm{C_3}$ نیز ترکیب سه‌کربنی در بازسازی پذیرندهٔ کربن نقش دارد؛ پس واژهٔ «برخلاف» گزینه را نادرست می‌کند.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

1. در گفتار «فتوسنتز در شرایط دشوار»، سرنوشت دو ترکیب حاصل از فعالیت اکسیژنازی روبیسکو را مرور کن.
2. ترکیب سه‌کربنی در سبزدیسه برای بازسازی پذیرنده به کار می‌رود؛ مسیر ترکیب دوکربنی را دنبال کن و ببین کدام اندامک در ادامهٔ واکنش‌های آن نقش دارد.
3. شباهت تنفس نوری با تنفس یاخته‌ای را در سرنوشت کربن و محل خروج آن از مادهٔ آلی جست‌وجو کن، نه در تولید انرژی.