سوال ۱۶۱ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۶۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۳ · فصل ۱: مولکول‌های اطلاعاتی
کدام مورد، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
«در بدن انسان، همهٔ آنزیم‌ها ............ همهٔ کوآنزیم‌ها ..................»
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای تکمیل عبارت، باید ویژگی‌ای پیدا کنیم که بدون استثنا دربارهٔ هر دو گروه صدق کند؛ بنابراین قید «همه» اهمیت دارد.
گام اول ـ بررسی کوآنزیم‌ها: طبق کتاب، برخی آنزیم‌ها برای فعالیت به مواد آلیِ کمک‌کننده نیاز دارند و این مواد «کوآنزیم» نامیده می‌شوند. پس کوآنزیم‌ها آلی‌اند و در ساختار خود اتم کربن دارند. یون‌های فلزیِ کمک‌کننده به آنزیم را نباید با کوآنزیم‌ها یکی دانست (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۱۹).
گام دوم ـ بررسی آنزیم‌ها: بیشتر آنزیم‌ها پروتئینی‌اند و پروتئین‌ها از مولکول‌های آلیِ کربن‌دار هستند. دقت کنید که کتاب می‌گوید «بیشتر آنزیم‌ها»، نه همهٔ آن‌ها؛ بااین‌حال، مولکول‌های غیرپروتئینیِ دارای فعالیت آنزیمی نیز کربن دارند. بنابراین غیرپروتئینی بودن به معنای نداشتن کربن نیست (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۱۹).
گام سوم ـ مقایسه: وجود اتم کربن ویژگی مشترک آنزیم‌ها و کوآنزیم‌هاست؛ در نتیجه رابطهٔ مناسب میان آن‌ها «همانند» است.
برای رد ادعای اختصاصی بودنِ مطلق نیز باید توجه کرد که کتاب، با وجود اختصاصی دانستن عملکرد آنزیم‌ها، بیان می‌کند بعضی از آن‌ها بیش از یک نوع واکنش را سرعت می‌بخشند؛ بنابراین عبارت «فقط یک نوع واکنش» دربارهٔ همهٔ آنزیم‌ها درست نیست (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۱۹ و ۲۰).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است تغییر شکل پروتئین‌ها در گرمای زیاد را به هر تغییر دمایی تعمیم دهید؛ اما هر تغییر دما الزاماً تغییر شکل برگشت‌ناپذیر آنزیم ایجاد نمی‌کند، پس قید «همواره» نادرست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است نقش مستقیم آنزیم‌ها در سوخت‌وساز را به معنای بی‌تأثیر بودن کوآنزیم‌ها بدانید؛ درحالی‌که کوآنزیم‌ها با کمک به فعالیت برخی آنزیم‌ها، در انجام و تنظیم سوخت‌وساز مؤثرند و واژهٔ «برخلاف» درست نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است «عملکرد اختصاصی» را با «سرعت‌بخشیدن به فقط یک نوع واکنش» یکسان بگیرید؛ اما کتاب تصریح می‌کند که بعضی آنزیم‌ها بیش از یک نوع واکنش را سرعت می‌بخشند، پس این حکم دربارهٔ همهٔ آنزیم‌ها درست نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف کوآنزیم و ماهیت شیمیایی آنزیم‌ها را در بخش «ساختار آنزیم‌ها» مرور کنید؛ سؤال به دنبال حکمی است که دربارهٔ همهٔ اعضای هر گروه درست باشد.
- کوآنزیم‌ها مواد آلیِ کمک‌کننده به آنزیم‌اند. همچنین دقت کنید که «اختصاصی بودن عملکرد» لزوماً به معنای اثرگذاری بر فقط یک نوع واکنش نیست.
- به‌جای مقایسهٔ عملکرد، ترکیب شیمیایی دو گروه را مقایسه کنید: مواد آلی و مولکول‌های زیستیِ دارای فعالیت آنزیمی، چه عنصر مشترکی در ساختار خود دارند؟