سوال ۲۶۷ · شیمی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۲۶۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۲: در پی غذای سالم
این سوال در دفترچه شکل دارد؛ اینجا شکل بهصورت متنی توصیف شده است.
با توجه به نمودار «انرژی ـ پیشرفت واکنش» زیر، آنتالپی پیوند بین اتمهای و ، برابر چند کیلوژول بر مول است؟ (آنتالپی پیوند بین اتمها در مولکولهای و ، به ترتیب برابر 940 و 492 کیلوژول بر مول است.)
شکل: نمودار انرژی (kJ) بر حسب پیشرفت واکنش. سطح آغازین: در پایین. منحنی تا قله بالا میرود؛ اختلاف انرژی از واکنشدهندهها تا قله 562 (فلش با عدد 562). سپس منحنی به سطح فراورده پایین میآید؛ اختلاف قله تا فراورده 380 (فلش با عدد 380). سطح فراورده بالاتر از سطح واکنشدهندهها است.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: تغییر آنتالپی واکنش را از نمودار به دست میآوریم.
طبق تعریف کتاب، تغییر آنتالپی برابر آنتالپی فراوردهها منهای آنتالپی واکنشدهندههاست (شیمی ۲، صفحهٔ ۶۶–۶۷). در نمودار، قله نسبت به واکنشدهندهها و نسبت به فراوردهها بالاتر است؛ بنابراین:
علامت مثبت با بالاتر بودن سطح انرژی فراوردهها سازگار است و نشان میدهد واکنش گرماگیر است. توجه کنید که هیچیک از فاصلههای قله بهتنهایی تغییر آنتالپی واکنش نیست.
گام دوم: پیوندهای شکستهشده و تشکیلشده را مشخص میکنیم.
واکنش دادهشده عبارت است از:
برای انجام واکنش با ضرایب نوشتهشده، یک مول پیوند موجود در و یک مول پیوند موجود در شکسته و دو مول پیوند تشکیل میشود. شکستن پیوند انرژی مصرف میکند و تشکیل پیوند انرژی آزاد میکند (شیمی ۲، صفحهٔ ۶۸).
گام سوم: رابطهٔ آنتالپی پیوندها را مینویسیم.
طبق روش کتاب، آنتالپی واکنش از انرژی لازم برای شکستن پیوندها منهای مقدار انرژی آزادشده از تشکیل پیوندها به دست میآید (شیمی ۲، صفحهٔ ۶۸–۶۹):
اگر آنتالپی پیوند را بنامیم، داریم:
پس:
بنابراین آنتالپی پیوند میان اتمهای و برابر است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است اختلاف انرژی واکنشدهندهها تا قله، یعنی ، با آنتالپی پیوند اشتباه گرفته شود؛ اما این فاصله نه آنتالپی واکنش است و نه انرژی لازم برای شکستن یک مول پیوند .
- گزینهٔ ۳: مقدار انرژی آزادشده از تشکیل دو مول پیوند است. انتخاب این گزینه از فراموشکردن تقسیم انرژی کل بر مقدار پیوندهای تشکیلشده ناشی میشود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است با دو برابر کردن عدد کنار پیکان صعودی نمودار به برسید؛ اما این پیکان بیانگر آنتالپی پیوند نیست و ضریب فراورده نیز باید در رابطهٔ انرژی پیوندها وارد شود، نه اینکه در ارتفاع قله ضرب شود.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف تغییر آنتالپی و روش محاسبهٔ آن با آنتالپی پیوندها را مرور کن: تغییر آنتالپی به سطح آغاز و پایان وابسته است، نه به ارتفاع قلهٔ مسیر.
- برای یافتن اختلاف سطح فراوردهها و واکنشدهندهها، فاصلهٔ قله تا فراوردهها را از فاصلهٔ قله تا واکنشدهندهها کم کن؛ بالاتر بودن سطح فراوردهها علامت تغییر آنتالپی را مشخص میکند.
- اگر آنتالپی پیوند مجهول را بنامی، رابطهٔ انرژی برای واکنش چنین است: . اکنون ضریب مجهول را هنگام حل معادله در نظر بگیر.