سوال ۱۹۱ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۹۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۳ · فصل ۶: از انرژی به ماده
در گیاهانی که روزنه‌ها به‌طور معمول، به هنگام شب باز می‌شوند، .............. گیاهان ، ............. به انجام می‌رسد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شناسایی گیاه موردنظر: بازبودن معمول روزنه‌ها در شب و بسته‌بودن آن‌ها در روز، ویژگی گیاهان CAM است. این الگو به کاهش هدررفت آب در شرایط گرم و خشک کمک می‌کند (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۸۷–۸۸).
۲. بررسی زمان تثبیت کربن در CAM: در این گیاهان، تثبیت اولیهٔ کربن‌دی‌اکسید هنگام شب انجام می‌شود؛ اما چرخهٔ کالوین در روز و هنگام بسته‌بودن روزنه‌ها جریان دارد. بنابراین، شبانه‌بودن ورود کربن‌دی‌اکسید به برگ به معنای شبانه‌بودن چرخهٔ کالوین نیست (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۸۷–۸۸).
۳. مقایسه با گیاهان : در این گیاهان نیز چرخهٔ کالوین در روز انجام می‌شود و محل آن یاخته‌های غلاف آوندی است. تفاوت اصلی این است که دو مرحلهٔ تثبیت کربن در گیاهان در دو نوع یاخته، ولی در CAM در یک نوع یاخته و در دو زمان متفاوت انجام می‌شوند (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۸۷ و صفحه‌های ۸۷–۸۸).
۴. نتیجه‌گیری: گیاهان CAM همانند گیاهان ، واکنش‌های چرخهٔ کالوین را هنگام روز انجام می‌دهند. دقت کنید که «مستقل از نور» نامیده‌شدن این واکنش‌ها به معنای الزام به انجام آن‌ها در شب نیست؛ چرخهٔ کالوین به و حاصل از واکنش‌های نوری وابسته است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۸۵).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است بازبودن روزنه‌های گیاهان CAM در شب را به معنای شبانه‌بودن هر دو مرحلهٔ تثبیت کربن بدانید؛ اما فقط تثبیت اولیه شبانه است و چرخهٔ کالوین در روز انجام می‌شود.
- گزینهٔ ۳: ممکن است پذیرندهٔ سه‌کربنی را با نخستین فراوردهٔ پایدار اشتباه بگیرید. در هر دو گروه CAM و ، کربن‌دی‌اکسید جو ابتدا با اسیدی سه‌کربنی ترکیب می‌شود و فراورده‌ای چهارکربنی می‌سازد؛ بنابراین عبارت «برخلاف» درست نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دومرحله‌ای‌بودن تثبیت کربن در هر دو گروه را به معنای یکسان‌بودن محل انجام آن بدانید. در CAM هر دو مرحله در یک نوع یاخته انجام می‌شوند، اما در گیاهان میان یاخته‌های میانبرگ و غلاف آوندی تقسیم شده‌اند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در گفتار «فتوسنتز در شرایط دشوار»، به یاد بیاورید بازشدن معمول روزنه‌ها در شب، مشخصهٔ کدام الگوی فتوسنتزی است.
- برای مقایسهٔ دو گروه، زمان انجام تثبیت اولیه و چرخهٔ کالوین را از محل انجام این دو فرایند جدا کنید؛ جدایی زمانی با جدایی مکانی متفاوت است.
- در گیاه موردنظر، مرحلهٔ جذب و تثبیت اولیهٔ کربن‌دی‌اکسید را به شب و مرحلهٔ مصرف کربن‌دی‌اکسید ذخیره‌شده را به روشنایی روز مربوط کنید؛ سپس زمان مرحلهٔ دوم را با گروه دیگر مقایسه کنید.