سوال ۱۷۹ زیست کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

برای کامل کردن عبارت، باید هم وضعیت اتصال مادهٔ وراثتی به غشا و هم ویژگی ساختمانی آن را بررسی کنیم.

گام اول ـ شناسایی عامل وراثتی: آزمایش‌های ایوری و همکارانش نشان داد که عامل اصلی انتقال صفات وراثتی، دناست؛ زیرا تخریب دنا مانع انتقال صفت می‌شود، ولی تخریب پروتئین‌ها چنین اثری ندارد (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۳).

گام دوم ـ تشخیص گروه جانداران: در چارچوب مقایسهٔ کتاب درسی، دنای اصلی پروکاریوت‌ها به غشای یاخته متصل است؛ در مقابل، دنای اصلی یوکاریوت‌ها در هسته قرار دارد و به غشای یاخته متصل نیست. بنابراین با قرار گرفتن «نیست» در جای خالی، باید ویژگی دنای هسته‌ای یوکاریوت‌ها را بررسی کنیم.

گام سوم ـ بررسی دو انتهای رشته: دنای هسته‌ای یوکاریوت‌ها خطی است. در هر رشتهٔ نوکلئیک‌اسید خطی، یک انتها دارای گروه فسفات آزاد و انتهای دیگر دارای گروه هیدروکسیل آزاد است؛ پس دو انتهای هر رشته از نظر گروه شیمیایی آزاد متفاوت‌اند (زیست‌شناسی ۳، صفحات ۴ و ۵). دقت کنید که این تفاوت مربوط به دو سرِ هر رشته است، نه صرفاً تفاوت میان دو رشتهٔ دنا.

بنابراین عبارت گزینهٔ سوم درست است: در جاندارانی که دنای اصلی آن‌ها به غشای یاخته متصل نیست، دنای هسته‌ای خطی است و هر رشتهٔ آن دو انتهای شیمیایی متفاوت دارد.

برای پرهیز از دام گزینهٔ چهارم نیز باید توجه کرد که پیوند فسفودی‌استر، نوکلئوتیدهای مجاور را در طول یک رشته به هم متصل می‌کند، نه اینکه درون هر واحد تکرارشوندهٔ دنا قرار داشته باشد (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۷).

پاسخ: گزینهٔ ۳