دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · فیزیک

سوال ۲۱۹ فیزیک کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

سوال ۲۱۹ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۸، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۲۱۹ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۱۹ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای

در طیف گسیلی هیدروژن، کوتاه‌ترین طول موج گسیلی چند نانومتر است و این گسیل مربوط به کدام رشته است؟ R=0/01(nm)−1R=0/01(\mathrm{nm})^{-1}

  1. گزینهٔ ۱: 100 و بالمر
  2. گزینهٔ ۲: 100 و لیمان
  3. گزینهٔ ۳: 4003\frac{400}{3} و بالمر
  4. گزینهٔ ۴: 4003\frac{400}{3} و لیمان
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

ابتدا از معادلهٔ ریدبرگ استفاده می‌کنیم:
1λ=R(1n′2−1n2),n>n′\frac{1}{\lambda}=R\left(\frac{1}{n'^2}-\frac{1}{n^2}\right),\qquad n>n'
در این رابطه، nn عدد کوانتومی تراز آغازین و n′n' عدد کوانتومی تراز پایانی است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۱).

گام اول: تعیین حد کوتاه‌ترین طول‌موج هر رشته
برای کمینه شدن λ\lambda، باید 1λ\frac{1}{\lambda} بیشینه شود. اگر n′n' ثابت باشد، با افزایش nn، مقدار 1n2\frac{1}{n^2} کاهش می‌یابد؛ پس حد کوتاه‌ترین طول‌موج در حالت n→∞n\to\infty به دست می‌آید. این روش در مثال کتاب نیز به کار رفته است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۲). بنابراین:
1λmin⁡=Rn′2⇒λmin⁡=n′2R\frac{1}{\lambda_{\min}}=\frac{R}{n'^2}\quad\Rightarrow\quad\lambda_{\min}=\frac{n'^2}{R}

گام دوم: مقایسهٔ رشته‌ها
برای یافتن کوتاه‌ترین طول‌موج در کل طیف، باید کوچک‌ترین مقدار مجاز n′n'، یعنی n′=1n'=1، را انتخاب کنیم. مطابق جدول رشته‌های طیفی، تراز پایانی n′=1n'=1 مربوط به رشتهٔ لیمان است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۱، جدول ۴ـ۱).

گام سوم: محاسبه با ثابت داده‌شده در سؤال
R=0.01 (nm)−1R=0.01\,(\mathrm{nm})^{-1}
λmin⁡=1R=10.01 (nm)−1=100 nm\lambda_{\min}=\frac{1}{R}=\frac{1}{0.01\,(\mathrm{nm})^{-1}}=100\,\mathrm{nm}

پس حد کوتاه‌ترین طول‌موج گسیلی هیدروژن برابر 100 nm100\,\mathrm{nm} و مربوط به رشتهٔ لیمان است.

پاسخ: گزینهٔ ۲

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است مقدار طول‌موج را درست محاسبه کنید، اما به‌دلیل آشنایی بیشتر با رشتهٔ بالمر، نام آن را انتخاب کنید. بالمر مربوط به تراز پایانی n′=2n'=2 است و با ثابت داده‌شده، حد کوتاه‌ترین طول‌موج آن 400 nm400\,\mathrm{nm} است، نه 100 nm100\,\mathrm{nm}.
  • گزینهٔ ۳: مقدار 4003 nm\frac{400}{3}\,\mathrm{nm} از قرار دادن n=2n=2 و n′=1n'=1 به دست می‌آید؛ بنابراین ممکن است از اشتباه گرفتن نخستین خط با حد کوتاه‌موج حاصل شود. این گذار متعلق به لیمان است، نه بالمر، و کوتاه‌ترین طول‌موج کل طیف هم نیست.
  • گزینهٔ ۴: در این گزینه نام رشته درست است، اما مقدار 4003 nm\frac{400}{3}\,\mathrm{nm} به گذار n=2n=2 به n′=1n'=1 مربوط می‌شود که بلندترین طول‌موج رشتهٔ لیمان را دارد. برای رسیدن به حد کوتاه‌ترین طول‌موج این رشته باید n→∞n\to\infty را در نظر گرفت.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. معادلهٔ ریدبرگ و جدول رشته‌های طیف هیدروژن را به یاد بیاورید؛ طول‌موج به هر دو عدد کوانتومی تراز آغازین و پایانی وابسته است.
  2. برای کوتاه‌ترین طول‌موج باید 1λ\frac{1}{\lambda} بیشینه شود؛ در یک رشتهٔ معین، با افزایش nn، جملهٔ 1n2\frac{1}{n^2} کوچک‌تر می‌شود.
  3. حد n→∞n\to\infty را در معادلهٔ ریدبرگ قرار دهید و سپس کوچک‌ترین مقدار مجاز n′n' را انتخاب کنید؛ نام رشته را از جدول و طول‌موج را از معکوس ثابت داده‌شده به دست آورید.

فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۳۹۸