سوال ۲۱۹ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۱۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هستهای
در طیف گسیلی هیدروژن، کوتاهترین طول موج گسیلی چند نانومتر است و این گسیل مربوط به کدام رشته است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا از معادلهٔ ریدبرگ استفاده میکنیم:
در این رابطه، عدد کوانتومی تراز آغازین و عدد کوانتومی تراز پایانی است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۱).
گام اول: تعیین حد کوتاهترین طولموج هر رشته
برای کمینه شدن ، باید بیشینه شود. اگر ثابت باشد، با افزایش ، مقدار کاهش مییابد؛ پس حد کوتاهترین طولموج در حالت به دست میآید. این روش در مثال کتاب نیز به کار رفته است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۲). بنابراین:
گام دوم: مقایسهٔ رشتهها
برای یافتن کوتاهترین طولموج در کل طیف، باید کوچکترین مقدار مجاز ، یعنی ، را انتخاب کنیم. مطابق جدول رشتههای طیفی، تراز پایانی مربوط به رشتهٔ لیمان است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۱، جدول ۴ـ۱).
گام سوم: محاسبه با ثابت دادهشده در سؤال
پس حد کوتاهترین طولموج گسیلی هیدروژن برابر و مربوط به رشتهٔ لیمان است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است مقدار طولموج را درست محاسبه کنید، اما بهدلیل آشنایی بیشتر با رشتهٔ بالمر، نام آن را انتخاب کنید. بالمر مربوط به تراز پایانی است و با ثابت دادهشده، حد کوتاهترین طولموج آن است، نه .
- گزینهٔ ۳: مقدار از قرار دادن و به دست میآید؛ بنابراین ممکن است از اشتباه گرفتن نخستین خط با حد کوتاهموج حاصل شود. این گذار متعلق به لیمان است، نه بالمر، و کوتاهترین طولموج کل طیف هم نیست.
- گزینهٔ ۴: در این گزینه نام رشته درست است، اما مقدار به گذار به مربوط میشود که بلندترین طولموج رشتهٔ لیمان را دارد. برای رسیدن به حد کوتاهترین طولموج این رشته باید را در نظر گرفت.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- معادلهٔ ریدبرگ و جدول رشتههای طیف هیدروژن را به یاد بیاورید؛ طولموج به هر دو عدد کوانتومی تراز آغازین و پایانی وابسته است.
- برای کوتاهترین طولموج باید بیشینه شود؛ در یک رشتهٔ معین، با افزایش ، جملهٔ کوچکتر میشود.
- حد را در معادلهٔ ریدبرگ قرار دهید و سپس کوچکترین مقدار مجاز را انتخاب کنید؛ نام رشته را از جدول و طولموج را از معکوس ثابت دادهشده به دست آورید.