سوال ۹۵ · شیمی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۹۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۲: در پی غذای سالم
با توجه به واکنشهای دادهشده، اگر گرم کربن و گرم گاز هیدروژن در دو ظرف جداگانه، با مقدار برابر از گاز اکسیژن، واکنش کامل دهند و در مجموع ۱۹۳/۲ کیلوژول گرما آزاد شود، کدام است و در هر واکنش، چند مول اکسیژن مصرف شده است؟ ()
I) ،
II) ،
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: ارتباط مقدار ماده و گرمای واکنش
گرمای واکنش به مقدار مواد شرکتکننده بستگی دارد؛ بنابراین اگر مقدار انجام واکنش چند برابر شود، گرمای آن نیز به همان نسبت تغییر میکند (شیمی ۲، صفحههای ۶۳–۶۴ و ۷۴–۷۵). چون هر دو واکنش گرمادهاند، برای محاسبهٔ مجموع گرمای آزادشده، قدرمطلق گرمای آنها را جمع میکنیم.
گام دوم: تعیین نسبت مولی مواد
مقدار اکسیژن مصرفی در هر ظرف را مول در نظر میگیریم. طبق معادلهٔ اول، نسبت مولی کربن به اکسیژن برابر یک است؛ پس:
در معادلهٔ دوم، به ازای هر نیم مول اکسیژن، یک مول هیدروژن مصرف میشود؛ بنابراین:
گام سوم: محاسبهٔ اکسیژن مصرفی هر واکنش
از سوختن مول کربن، و از سوختن مول هیدروژن، گرما آزاد میشود. در نتیجه:
پس در هر واکنش، اکسیژن مصرف شده است؛ این مقدار را نباید دوباره بین دو ظرف تقسیم کرد.
گام چهارم: محاسبهٔ مجموع جرمها
جرم مولی کربن و جرم مولی گاز هیدروژن است. بنابراین:
بنابراین مجموع جرمها و اکسیژن مصرفی در هر واکنش است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است جرم مولی گاز هیدروژن را بهاشتباه بگیرید و مجموع جرمها را به دست آورید؛ اما هیدروژن به صورت مولکول دو اتمی است و جرم مولی آن است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است مجموع جرمها را درست حساب کنید، اما مقدار اکسیژن بهدستآمده را بین دو ظرف تقسیم کنید. مجهولِ محاسبهشده از ابتدا مقدار اکسیژن مصرفی در هر ظرف است، نه مجموع اکسیژن دو ظرف.
- گزینهٔ ۴: این گزینه میتواند حاصل دو خطای همزمان باشد: استفاده از جرم مولی هیدروژن اتمی بهجای گاز هیدروژن در محاسبهٔ جرم، و تقسیم دوبارهٔ مقدار اکسیژن هر ظرف بر دو. نه مجموع جرم پیشنهادی درست است و نه مقدار اکسیژن هر واکنش.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- به یاد آورید که گرمای واکنش با مقدار مادهٔ واکنشدهنده متناسب است و باید نسبت مولی مواد را از ضرایب معادله به دست آورید؛ این نکته در بحث واکنشهای ترموشیمیایی شیمی ۲ آمده است.
- مقدار اکسیژن مصرفی در هر ظرف را مول بگیرید. از ضرایب دو واکنش، مقدار کربن مول و مقدار گاز هیدروژن مول خواهد بود؛ پس گرمای آزادشدهٔ دو ظرف برابر نیست.
- برای یافتن مجهول، رابطهٔ را حل کنید. سپس با توجه به جرم مولی گاز هیدروژن، مجموع جرمها را از رابطهٔ به دست آورید.