دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم · فیزیک

سوال ۷۰ فیزیک کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

سوال ۷۰ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۷۰ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۷۰ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۱ · فصل ۴: دما و گرما

قطعه یخی به جرم 2 kg2\,\mathrm{kg} و دمای اولیه −20∘C-20^\circ\mathrm{C} را آنقدر گرم می‌کنیم تا تبدیل به آب 100∘C100^\circ\mathrm{C} شود، چند کیلوژول گرما لازم است؟ (cآب=4200 Jkg.∘Cc_{\text{آب}}=4200\,\frac{\mathrm{J}}{\mathrm{kg.^\circ C}} و cیخ=2100 Jkg.∘Cc_{\text{یخ}}=2100\,\frac{\mathrm{J}}{\mathrm{kg.^\circ C}} و Lf=336 JgL_f=336\,\frac{\mathrm{J}}{\mathrm{g}})

  1. گزینهٔ ۱: ۱۰۹۶
  2. گزینهٔ ۲: ۱۰۱۲
  3. گزینهٔ ۳: ۹۲۴
  4. گزینهٔ ۴: ۸۴۶
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

نکتهٔ مهم: کلید اعلام‌شده با داده‌های صورت سؤال سازگار نیست. محاسبهٔ مرحله‌به‌مرحله چنین است:

۱) گرم‌شدن یخ تا دمای ذوب
برای تغییر دمای ماده بدون تغییر حالت، رابطهٔ Q=mcΔTQ=mc\Delta T به کار می‌رود (فیزیک ۱، صفحهٔ ۹۸–۹۹). بنابراین گرمای لازم برای رساندن یخ از −20∘C-20^\circ\mathrm{C} به 0∘C0^\circ\mathrm{C} برابر است با:
Q1=2×2100×[0−(−20)]=84000 J=84 kJQ_1=2\times2100\times[0-(-20)]=84000\,\mathrm{J}=84\,\mathrm{kJ}.

۲) ذوب کامل یخ
در مرحلهٔ ذوب، دما ثابت می‌ماند و گرمای دریافتی از رابطهٔ Q2=mLfQ_2=mL_f محاسبه می‌شود. تفکیک تغییر دما از تغییر حالت، نکتهٔ اصلی مسائل این بخش است؛ تمرین مشابه کتاب نیز تبدیل یخ سرد به حالت نهایی را مطرح می‌کند (فیزیک ۱، صفحهٔ ۱۱۰، تمرین ۴ـ۶).
چون Lf=336 J/gL_f=336\,\mathrm{J/g} است، جرم را برحسب گرم می‌نویسیم:
m=2 kg=2000 gm=2\,\mathrm{kg}=2000\,\mathrm{g}.
پس:
Q2=2000×336=672000 J=672 kJQ_2=2000\times336=672000\,\mathrm{J}=672\,\mathrm{kJ}.

۳) گرم‌شدن آب حاصل تا دمای نهایی
آب حاصل از ذوب باید از 0∘C0^\circ\mathrm{C} به 100∘C100^\circ\mathrm{C} برسد. مطابق روش مثال گرم‌کردن آب در کتاب، دوباره از رابطهٔ Q=mcΔTQ=mc\Delta T استفاده می‌کنیم (فیزیک ۱، صفحهٔ ۹۸–۹۹):
Q3=2×4200×(100−0)=840000 J=840 kJQ_3=2\times4200\times(100-0)=840000\,\mathrm{J}=840\,\mathrm{kJ}.
چون حالت نهایی «آب» است، نه بخار، گرمای نهان تبخیر به محاسبه اضافه نمی‌شود.

۴) جمع گرماها
Qکل=Q1+Q2+Q3=84+672+840=1596 kJQ_{\text{کل}}=Q_1+Q_2+Q_3=84+672+840=1596\,\mathrm{kJ}.

بنابراین مقدار درست با داده‌های موجود 1596 kJ1596\,\mathrm{kJ} است و در گزینه‌ها وجود ندارد؛ احتمالاً صورت سؤال، گزینه‌ها یا کلید دچار خطای ثبت شده‌اند.
پاسخ: گزینهٔ ۱ با داده‌های سؤال سازگار نیست؛ هیچ‌یک از گزینه‌ها درست نیست.

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۲: ممکن است دانش‌آموز با حذف یکی از مراحل یا اشتباه در جمع گرماها به این گزینه برسد؛ اما گرمای کل باید مجموع گرمای گرم‌شدن یخ، ذوب و گرم‌شدن آب باشد و این گزینه با آن مجموع سازگار نیست.
  • گزینهٔ ۳: این گزینه می‌تواند حاصل نادیده‌گرفتن گرمای نهان ذوب باشد: مجموع گرمای گرم‌شدن یخ و آب برابر 84+840=924 kJ84+840=924\,\mathrm{kJ} است. هنگام ذوب، با وجود ثابت‌ماندن دما، یخ گرما دریافت می‌کند و این گرما را نباید حذف کرد.
  • گزینهٔ ۴: ممکن است دانش‌آموز با تمرکز بر گرم‌شدن آب و خطا در محاسبهٔ سهم یخ به این گزینه برسد؛ اما فقط مجموع گرمای ذوب و گرم‌شدن آب از مقدار این گزینه بیشتر است، پس این گزینه نمی‌تواند گرمای کل باشد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. مبحث تغییر حالت را مرور کنید: برای رسیدن از یخ زیر دمای ذوب به آب داغ، باید گرم‌شدن در هر حالت و خودِ تغییر حالت را جداگانه بررسی کنید.
  2. برای مرحله‌های تغییر دما از Q=mcΔTQ=mc\Delta T و برای ذوب از Q=mLfQ=mL_f استفاده کنید. چون گرمای نهان برحسب ژول بر گرم داده شده است، واحد جرم را در مرحلهٔ ذوب هماهنگ کنید.
  3. سه سهم گرما را جداگانه بنویسید: 2×2100×[0−(−20)]2\times2100\times[0-(-20)]، سپس 2000×3362000\times336 و سرانجام 2×4200×(100−0)2\times4200\times(100-0)؛ این عبارت‌ها برحسب ژول‌اند. پس از جمع و تبدیل به کیلوژول، سازگاری گزینه‌ها و کلید را هم بررسی کنید.

فیزیک ۱ · فصل ۴: دما و گرما

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «دما و گرما» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم