سوال ۲۵۹ · شیمی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۵۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۳ · فصل ۴: شیمی، راهی به‌سوی آینده‌ای روشن‌تر
کدام موارد از مطالب زیر، درست‌اند؟
آ) به‌گونه معمول، بیشتر پلاستیک‌ها، زیست تخریب‌پذیرند.
ب) پلاستیک پلی اتیلن ترفتالات را می‌توان پس از مصرف، بازیافت کرد.
پ) دسترسی به پلاستیک‌ها، نمونه‌ای از نتایج خلاقیت بشر به‌شمار می‌آید.
ت) چگالی بالا و نفوذناپذیری پلاستیک‌ها در برابر آب و هوا، از ویژگی‌های آن‌ها است.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، هر عبارت را جداگانه بررسی می‌کنیم:
آ) نادرست است. بیشتر پلاستیک‌های معمول، زیست‌تخریب‌پذیر نیستند و در طبیعت ماندگاری زیادی دارند. کتاب نیز انباشته شدن پسماند پلاستیک‌ها را به مصرف زیاد و زیست‌تخریب‌ناپذیری آن‌ها مرتبط می‌داند. وجود پلیمرهای سبزِ زیست‌تخریب‌پذیر، به معنای زیست‌تخریب‌پذیر بودن بیشتر پلاستیک‌ها نیست. (شیمی ۳، صفحهٔ ۱۱۸–۱۲۰)
ب) درست است. پلی‌اتیلن ترفتالات از پلاستیک‌های قابل بازیافت است. پسماند آن را می‌توان جداگانه جمع‌آوری کرد و با فرایندهای فیزیکی و شیمیایی به مواد قابل استفاده تبدیل کرد؛ برای نمونه، یکی از روش‌ها شست‌وشو، ذوب و استفادهٔ دوباره در تولید وسایل است. دقت کنید که بازیافت‌پذیری با زیست‌تخریب‌پذیری تفاوت دارد. (شیمی ۳، صفحهٔ ۱۱۹–۱۲۰)
پ) درست است. تولید پلاستیک‌ها نمونه‌ای از به‌کارگیری دانش و خلاقیت بشر برای ساخت مواد کاربردی است و کتاب نیز آن‌ها را از دستاوردهای خلاقیت و نوآوری انسان معرفی می‌کند. (شیمی ۳، صفحهٔ ۱۱۹–۱۲۰)
ت) نادرست است. طبق کتاب، از ویژگی‌های پلاستیک‌ها «چگالی کم» و نفوذناپذیری نسبت به آب و هواست. بنابراین، هرچند بخش نفوذناپذیری درست است، عبارت «چگالی بالا» باعث نادرستی کل گزاره می‌شود. (شیمی ۳، صفحهٔ ۱۱۹–۱۲۰)
پس فقط عبارت‌های «ب» و «پ» درست‌اند.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با دیدن نفوذناپذیری پلاستیک‌ها، تمام عبارت «ت» را درست بدانید؛ اما بخش «چگالی بالا» نادرست است و پلاستیک‌ها معمولاً چگالی کمی دارند. همچنین این گزینه عبارت درست «پ» را در بر ندارد.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از تعمیم ویژگی پلیمرهای سبز به بیشتر پلاستیک‌ها ناشی می‌شود. زیست‌تخریب‌پذیری ویژگی معمول بیشتر پلاستیک‌ها نیست؛ بنابراین افزودن «آ» به دو عبارت درست، این گزینه را نادرست می‌کند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است به‌دلیل درست بودن «ب» و «پ» و نیز بخش نفوذناپذیری در «ت»، این ترکیب انتخاب شود. بااین‌حال، نسبت دادن چگالی بالا به پلاستیک‌ها، کل عبارت «ت» را نادرست می‌کند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «بازیافت PET» را به یاد بیاورید؛ در آن، ویژگی‌های عمومی پلاستیک‌ها، منشأ ساخت آن‌ها و امکان بازیافت بررسی شده است.
- زیست‌تخریب‌پذیری را با بازیافت‌پذیری یکی ندانید؛ همچنین در عبارتی که چند ویژگی را کنار هم آورده، درست بودن همهٔ بخش‌ها ضروری است.
- برای بررسی «آ»، ویژگی پلیمرهای سبز را به بیشتر پلاستیک‌ها تعمیم ندهید. در «ت» نیز واژهٔ «بالا» را با ویژگی چگالی پلاستیک‌ها در کتاب مقایسه کنید؛ سپس دو عبارت دیگر را بررسی کنید.