دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم · فیزیک

سوال ۵۸ فیزیک کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

سوال ۵۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۵۸ · فیزیک

کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۵۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۵: آشنایی با فیزیک اتمی

در تابش‌های اتم هیدروژن در رشتهٔ براکت (n′=4n'=4)، نسبت بلندترین طول موج گسیل‌شده به کوتاه‌ترین طول موج این رشته، چقدر است؟

  1. گزینهٔ ۱: 259\frac{25}{9}
  2. گزینهٔ ۲: 43\frac{4}{3}
  3. گزینهٔ ۳: 169\frac{16}{9}
  4. گزینهٔ ۴: 53\frac{5}{3}
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

در رشتهٔ براکت، همهٔ گذارها به تراز n′=4n'=4 ختم می‌شوند و تراز آغازین می‌تواند n=5,6,7,…n=5,6,7,\ldots باشد. بنابراین رابطهٔ ریدبرگ برای این رشته چنین است (فیزیک ۳ ریاضی، صفحات ۱۲۳–۱۲۴):
1λ=R(142−1n2)\frac{1}{\lambda}=R\left(\frac{1}{4^2}-\frac{1}{n^2}\right)

گام اول: تعیین بلندترین طول موج
با افزایش nn، مقدار 1n2\frac{1}{n^2} کاهش می‌یابد؛ پس 1λ\frac{1}{\lambda} بیشتر و طول موج کمتر می‌شود. بنابراین بلندترین طول موج از کوچک‌ترین تراز آغازین مجاز، یعنی گذار 5→45\to4، به‌دست می‌آید:
1λmax⁡=R(116−125)=9R400\frac{1}{\lambda_{\max}}=R\left(\frac{1}{16}-\frac{1}{25}\right)=\frac{9R}{400}
پس:
λmax⁡=4009R\lambda_{\max}=\frac{400}{9R}

گام دوم: تعیین کوتاه‌ترین طول موج
کوتاه‌ترین طول موج در حدّ n→∞n\to\infty حاصل می‌شود؛ در این حالت 1n2→0\frac{1}{n^2}\to0. این همان روشی است که در مثال رشتهٔ پفوند کتاب به‌کار رفته است (فیزیک ۳ ریاضی، صفحهٔ ۱۲۴):
1λmin⁡=R(116−0)=R16\frac{1}{\lambda_{\min}}=R\left(\frac{1}{16}-0\right)=\frac{R}{16}
پس:
λmin⁡=16R\lambda_{\min}=\frac{16}{R}

گام سوم: محاسبهٔ نسبت خواسته‌شده
λmax⁡λmin⁡=4009R16R=400144=259\frac{\lambda_{\max}}{\lambda_{\min}}=\frac{\frac{400}{9R}}{\frac{16}{R}}=\frac{400}{144}=\frac{25}{9}

ثابت ریدبرگ در نسبت حذف می‌شود و نیازی به مقدار عددی آن نداریم.

پاسخ: گزینهٔ ۱

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۲: ممکن است با کنارگذاشتن توان دوم عددهای کوانتومی و اشتباه‌گرفتن تراز آغازین، به نسبت 43\frac{4}{3} برسید؛ اما رابطهٔ ریدبرگ شامل معکوس مربع عددهای کوانتومی است و در این رشته، تراز پایانی n′=4n'=4 است.
  • گزینهٔ ۳: نسبت 169\frac{16}{9} ممکن است از جابه‌جایی صورت و مخرج هنگام ساده‌کردن عبارت 1−1625=9251-\frac{16}{25}=\frac{9}{25} به‌دست آید. نسبت موردنظر، معکوس کل این تفاضل است، نه نسبت یکی از جمله‌های آن به حاصل تفاضل.
  • گزینهٔ ۴: اگر پس از محاسبهٔ نسبت طول موج‌ها به‌اشتباه از آن جذر بگیرید، به 53\frac{5}{3} می‌رسید. رابطهٔ ریدبرگ مستقیماً معکوس طول موج را می‌دهد و هیچ مرحله‌ای به جذرگیری نیاز ندارد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. رابطهٔ ریدبرگ و روش تعیین دو انتهای طول موج یک رشته را مرور کنید؛ مثال کتاب دربارهٔ رشتهٔ پفوند نیز همین روش را دارد (فیزیک ۳ ریاضی، صفحهٔ ۱۲۴).
  2. در رشتهٔ براکت، تراز پایانی n′=4n'=4 است. بلندترین طول موج به گذار از نزدیک‌ترین تراز بالاتر و کوتاه‌ترین طول موج به حدّ n→∞n\to\infty مربوط می‌شود.
  3. برای دو انتهای رشته، عبارت‌های 1λmax⁡=R(116−125)\frac{1}{\lambda_{\max}}=R\left(\frac{1}{16}-\frac{1}{25}\right) و 1λmin⁡=R16\frac{1}{\lambda_{\min}}=\frac{R}{16} را بنویسید. هنگام تشکیل نسبت طول موج‌ها دقت کنید که نسبت معکوس طول موج‌ها باید وارونه شود.

فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۵: آشنایی با فیزیک اتمی

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «آشنایی با فیزیک اتمی» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم