سوال ۵۹ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۵۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۵: آشنایی با فیزیک اتمی
در یک دستگاه فوتوالکتریک، تابع کار فلز است. با این دستگاه دو آزمایش انجام میدهیم. در آزمایش دوم طول موج پرتو بهکار رفته را نصف میکنیم، بیشینه انرژی جنبشی فوتوالکترونها نسبت به آزمایش قبلی ۶ برابر میشود. طول موج پرتو استفادهشده در آزمایش اول چند نانومتر است؟ ( و )
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: نوشتن رابطهٔ فوتوالکتریک
طبق معادلهٔ فوتوالکتریک، بیشینهٔ انرژی جنبشی فوتوالکترونها از کمکردن تابع کار فلز از انرژی فوتون به دست میآید (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۳۴):
.
رابطهٔ اخیر در مثال حلشدهٔ کتاب نیز به کار رفته است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۲۰).
گام دوم: مقایسهٔ دو آزمایش
انرژی فوتون در آزمایش اول را مینامیم. چون در آزمایش دوم طول موج نصف میشود، داریم:
.
تابع کار به جنس فلز بستگی دارد و در این دو آزمایش تغییر نمیکند (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۱۸). بنابراین:
،
.
گام سوم: استفاده از نسبت دادهشده
طبق صورت سؤال، ؛ پس:
.
با قرار دادن به دست میآید:
.
گام چهارم: محاسبهٔ طول موج آزمایش اول
با ثابتهای دادهشده در سؤال:
.
در نتیجه:
.
برای بررسی، در آزمایش اول و در آزمایش دوم است؛ بنابراین نسبت خواستهشده برقرار است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بر اثر خطا در حل معادلهٔ نسبت انرژیهای جنبشی به این گزینه برسید. اما برای طول موج ، نسبت بیشینهٔ انرژی جنبشی در آزمایش دوم به اول برابر است، نه .
- گزینهٔ ۳: انتخاب این گزینه میتواند ناشی از بررسینکردن شرط گسیل فوتوالکترون باشد. در طول موج ، انرژی فوتون برابر و کمتر از تابع کار فلز است؛ پس در آزمایش اول اصلاً فوتوالکترونی گسیل نمیشود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است با اشتباهگرفتن طول موج آزمایش اول و دوم یا اعمال وارونهٔ ضریب نصفشدن، این گزینه انتخاب شود. در طول موج ، انرژی فوتون فقط است و برای جداکردن الکترون از این فلز کافی نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- معادلهٔ فوتوالکتریک را به یاد بیاورید: بخشی از انرژی فوتون صرف جداکردن الکترون از فلز میشود و باقیمانده، بیشینهٔ انرژی جنبشی آن است؛ به مثال صفحهٔ ۱۲۰ فیزیک ۳ (ریاضی) مراجعه کنید.
- از رابطهٔ استفاده کنید: نصفشدن طول موج، انرژی فوتون را دو برابر میکند؛ اما چون تابع کار ثابت است، انرژی جنبشی لزوماً دو برابر نمیشود.
- اگر انرژی فوتون در آزمایش اول را بنامید، شرط مسئله بهصورت نوشته میشود. ابتدا این معادله را برای حل کنید و سپس از کمک بگیرید.