سوال ۸ · ریاضی
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۵: تابع
ضابطه تابع قطعهای بهصورت است، برای چند مقدار ، است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
در تابع قطعهای، ضابطهٔ مناسب را باید بر اساس مقدار ورودی انتخاب کنیم، نه بر اساس علامت خودِ ؛ این همان روشی است که در معرفی و محاسبهٔ مقدار توابع قطعهای آمده است (ریاضی ۱، صفحههای ۱۱۱–۱۱۳).
گام اول: تغییر متغیر و بررسی مرز
میگذاریم ؛ بنابراین . معادلهٔ مسئله به صورت درمیآید.
اگر باشد، هر دو ورودی در شاخهٔ قرار میگیرند؛ پس:
،
.
بنابراین جواب نیست.
گام دوم: انتخاب ضابطهها برای حالت مثبت
اگر باشد، داریم و . پس برای ورودی اول از ضابطهٔ خطی و برای ورودی دوم از ضابطهٔ درجهدوم استفاده میکنیم:
،
.
گام سوم: حل معادله و کنترل شرط
از برابر بودن دو مقدار داریم:
.
پس یا . چون نامنفی است، ریشهٔ حذف میشود و فقط میماند. نامنفیبودن قدرمطلق و تعریف آن در کتاب بیان شده است (ریاضی ۱، صفحههای ۱۱۱–۱۱۲).
گام چهارم: شمارش مقدارهای پارامتر
از نتیجه میشود یا . برای هر دو مقدار، ورودیهای تابع برابر و هستند و ؛ پس هر دو معتبرند. بنابراین تعداد مقدارهای برابر است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز هر دو ریشهٔ معادلهٔ کمکی را بپذیرد و برای هرکدام دو مقدار برای بشمارد. اما چون است، ریشهٔ منفی پذیرفتنی نیست.
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز علاوه بر دو جواب معتبر، را نیز بشمارد. ولی در این حالت و است و برابری برقرار نمیشود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانشآموز تعداد مقدارهای ممکنِ را بهجای تعداد مقدارهای گزارش کند. هر مقدار مثبتِ قدرمطلق، دو مقدار قرینه برای به دست میدهد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در تابع قطعهای، ابتدا باید مشخص کنی هر ورودی در کدام بخش دامنه قرار میگیرد؛ همچنین نامنفیبودن قدرمطلق را به یاد بیاور (ریاضی ۱، صفحههای ۱۱۱–۱۱۲).
- بگذار . ورودی همیشه در شاخهٔ درجهدوم است؛ اما برای ورودی باید حالت را از جدا کنی.
- پس از بررسی حالت مرزی، برای به معادلهٔ میرسی. ریشههای آن را با شرط مثبتبودن غربال کن و سپس از قدرمطلق به خودِ برگرد.