سوال ۶۸ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۶۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۴: القای الکترومغناطیسی و جریان متناوب
پیچهای از ۲۰۰ حلقه تشکیل شده است و شار مغناطیسی که از آن میگذرد در مدت ۰/۱ ثانیه از ۰/۰۲ وبر به ۰/۰۰۵ وبر میرسد. اگر مقاومت الکتریکی پیچه باشد، جریان القایی متوسط که در این مدت از پیچه میگذرد، چند آمپر است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ انتخاب رابطه: تغییر شار مغناطیسی عبوری از پیچه، نیروی محرکهٔ القایی و در پیچهٔ بسته جریان القایی ایجاد میکند؛ این ارتباط در توضیح القای متقابل نیز بیان شده است (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحههای ۱۲۰–۱۲۱). طبق قانون فاراده، اندازهٔ نیروی محرکهٔ القایی متوسط در پیچهای با حلقه برابر است با:
در این رابطه، شار دادهشده مربوط به هر حلقه است و اثر تعداد حلقهها با ضریب منظور میشود.
گام دوم ـ محاسبهٔ تغییر شار:
علامت منفی نشان میدهد شار کاهش یافته است. چون سؤال اندازهٔ جریان را میخواهد، از قدرمطلق تغییر شار استفاده میکنیم:
گام سوم ـ محاسبهٔ نیروی محرکهٔ متوسط: با تعداد حلقههای و بازهٔ زمانی داریم:
گام چهارم ـ محاسبهٔ جریان متوسط: چون مقاومت پیچه ثابت و برابر است، از قانون اهم داریم:
پس جریان القایی متوسط از نظر اندازه برابر است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: این گزینه ممکن است از محاسبهٔ نادرست تغییر شار یا تقسیم نادرست نیروی محرکه بر مقاومت به دست آید. تغییر شار برابر است و با جایگذاری درست دادهها، این مقدار جریان حاصل نمیشود.
- گزینهٔ ۳: اگر بازهٔ زمانی را بهاشتباه بگیریم، جریان ده برابر مقدار درست و برابر میشود؛ درحالیکه زمان دادهشده است.
- گزینهٔ ۴: عدد مقدار نیروی محرکهٔ القایی متوسط برحسب ولت است، نه جریان برحسب آمپر. برای بهدستآوردن جریان باید این مقدار را بر مقاومت تقسیم کرد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- مفهوم القای الکترومغناطیسی را به یاد بیاورید: تغییر شار عبوری از پیچه باعث ایجاد نیروی محرکهٔ القایی میشود؛ این نکته در فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحههای ۱۲۰–۱۲۱ نیز مطرح شده است.
- ابتدا اختلاف شار نهایی و اولیه را حساب کنید. در قانون فاراده برای پیچه، تعداد حلقهها نیز ضریب تغییر شار است: .
- پس از محاسبهٔ نیروی محرکهٔ متوسط، از قانون اهم استفاده کنید؛ میتوانید همهٔ دادهها را یکجا در رابطهٔ قرار دهید.