سوال ۶۸ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۶۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۴: القای الکترومغناطیسی و جریان متناوب
پیچهای شامل ۵۰۰ حلقه عمود بر میدان مغناطیسی قرار دارد و میدان مغناطیسی با آهنگ کاهش مییابد. اگر نیروی محرکهٔ القایی متوسط ایجادشده در پیچه ۱/۲ ولت باشد، مساحت هر حلقه چند سانتیمتر مربع است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شار هر حلقه را مشخص میکنیم. مطابق تعریف شار مغناطیسی، داریم که در آن زاویهٔ میدان با خط عمود بر سطح حلقه است. چون سطح حلقهها بر میدان عمود است، و بنابراین ؛ همین وضعیت در مثال کتاب نیز بررسی شده است (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۱۲).
۲. قانون فاراده را برای کل پیچه مینویسیم. برای پیچهای با حلقه، اندازهٔ نیروی محرکهٔ القایی متوسط برابر است با:
.
در اینجا مساحت و جهت حلقهها ثابتاند و فقط میدان تغییر میکند. مسئلهٔ چهارم تمرینهای فصل نیز کاربرد قانون فاراده را برای همین آرایشِ سطح حلقهها مطرح میکند (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۲۸). کاهش میدان بر جهت نیروی محرکه اثر دارد؛ برای محاسبهٔ اندازه، قدرمطلق آهنگ تغییر میدان را به کار میبریم.
۳. دادهها را جایگذاری میکنیم. با ، و داریم:
.
۴. واحد مساحت را تبدیل میکنیم. چون ، مساحت هر حلقه برابر است با:
.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بر اثر واردکردن یک ضریب اضافی در قانون فاراده، مساحت را نصف مقدار لازم به دست آورید. با قرار دادن در رابطهٔ درست، نیروی محرکهٔ القایی میشود که با دادهٔ سؤال سازگار نیست.
- گزینهٔ ۲: این گزینه ممکن است از خطای محاسباتی در تقسیم نیروی محرکه بر حاصلضرب تعداد حلقهها و آهنگ تغییر میدان به دست آید. مساحت نیروی محرکهٔ ایجاد میکند، نه مقدار دادهشده در سؤال.
- گزینهٔ ۴: این گزینه میتواند حاصل اشتباه در جایگذاری آهنگ تغییر میدان یا محاسبهٔ کسر مساحت باشد. اگر مساحت هر حلقه باشد، نیروی محرکهٔ القایی میشود و از مقدار دادهشده بیشتر است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف شار مغناطیسی و قانون القای فاراده را مرور کنید. دقت کنید که زاویه در رابطهٔ شار، بین میدان مغناطیسی و خط عمود بر سطح حلقه است، نه خود سطح حلقه.
- چون سطح حلقهها بر میدان عمود است، شار هر حلقه برابر میشود. پس برای پیچهٔ ثابت، اندازهٔ نیروی محرکه از رابطهٔ به دست میآید.
- ابتدا مساحت را از رابطهٔ حساب کنید؛ سپس برای تبدیل متر مربع به سانتیمتر مربع، حاصل را در ضرب کنید.