سوال ۶۹ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۶۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۱: فیزیک و اندازهگیری
شعاع کره توپر ، ۲۵ درصد کمتر از شعاع کرهٔ توپر است. اگر جرم کره نصف جرم کرهٔ باشد، چگالی کرهٔ تقریباً چند درصد بیشتر از چگالی کرهٔ است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
طبق تعریف چگالی، جرم جسم را بر حجم آن تقسیم میکنیم: (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۱۶–۱۷).
گام اول: نسبت شعاعها و جرمها را بنویسیم.
شعاع کرهٔ به اندازهٔ کمتر از شعاع کرهٔ است؛ پس:
همچنین، طبق صورت سؤال:
گام دوم: نسبت حجمها را حساب کنیم.
حجم کره از رابطهٔ به دست میآید. بنابراین ضریب مشترک در نسبت حجمها حذف میشود و داریم:
گام سوم: نسبت چگالیها را به دست آوریم.
با استفاده از تعریف چگالی:
پس با اینکه جرم کرهٔ کمتر است، چگالی آن بیشتر است؛ زیرا حجم آن به نسبت بیشتری کاهش یافته است.
گام چهارم: درصد افزایش چگالی را حساب کنیم.
چون چگالی کرهٔ مبنای مقایسه است:
بنابراین چگالی کرهٔ تقریباً بیشتر از چگالی کرهٔ است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با ضرب درصد کاهش شعاع در نسبت جرمها، مقدار به دست آید؛ اما درصد تغییر چگالی از این ضرب محاسبه نمیشود، زیرا حجم کره با توان سوم شعاع متناسب است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است با محاسبهٔ و تقریب نادرست آن، این گزینه انتخاب شود. این عبارت درصد افزایش شعاع کرهٔ بزرگتر نسبت به کرهٔ کوچکتر است، نه درصد افزایش چگالی؛ اثر جرم و توان سوم شعاع در آن لحاظ نشده است.
- گزینهٔ ۴: این گزینه میتواند ناشی از خطا در محاسبهٔ توان سوم نسبت شعاعها یا تقسیم نسبت جرم بر نسبت حجم باشد. با محاسبهٔ دقیق، نسبت چگالیها است، نه .
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف چگالی را در بخش چگالی کتاب به یاد بیاورید: برای مقایسهٔ چگالی دو جسم، باید هم نسبت جرمها و هم نسبت حجمهایشان را بدانید.
- شعاع کرهٔ کوچکتر برابر شعاع کرهٔ بزرگتر است. چون حجم کره با مکعب شعاع متناسب است، نسبت حجمها را با به توان سوم رساندن نسبت شعاعها پیدا کنید.
- نسبت چگالیها از رابطهٔ به دست میآید. برای یافتن درصد بیشتر بودن، از این نسبت یک واحد کم کنید و حاصل را در ضرب کنید.