سوال ۴۱ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۴۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۱ (ریاضی) · فصل ۱: فیزیک و اندازهگیری
کدام یکا، همگی مربوط به کمیتهای اصلی هستند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: معیار اصلیبودن یکا را مشخص میکنیم. طبق کتاب، برای هفت کمیت اصلی، یکاهای اصلی تعریف شدهاند و یکاهایی که برحسب آنها بیان میشوند، فرعیاند (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۷).
گام دوم: یکاهای مطرحشده در سؤال را دستهبندی میکنیم. مطابق جدول کمیتهای اصلی، کیلوگرم یکای جرم، آمپر یکای جریان الکتریکی، مول یکای مقدار ماده و کندلا یکای شدت روشنایی است؛ پس این چهار یکا اصلیاند (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۷، جدول ۱ــ۱).
اما ژول یکای انرژی و فرعی است؛ زیرا داریم:
این رابطه در جدول یکاهای فرعی کتاب آمده است (فیزیک ۱ (ریاضی)، صفحهٔ ۷، جدول ۱ــ۲).
کولن نیز یکای بار الکتریکی است، نه جریان الکتریکی. از رابطۀ بار عبوری و جریان، ، به دست میآید:
پس کولن هم یکای فرعی است.
گام سوم: گزینهها را بررسی میکنیم. گزینهٔ ۱ شامل ژول و کولن، گزینهٔ ۳ شامل کولن و گزینهٔ ۴ شامل ژول است؛ بنابراین هیچکدام نمیتوانند فقط از یکاهای اصلی تشکیل شده باشند. در گزینهٔ ۲، کیلوگرم، آمپر و مول بهترتیب یکاهای اصلی جرم، جریان الکتریکی و مقدار مادهاند؛ پس هر سه شرط سؤال را دارند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بهدلیل نام مستقل و پرکاربرد ژول و کولن، آنها را یکاهای اصلی بدانید؛ اما ژول یکای فرعی انرژی و کولن یکای فرعی بار الکتریکی است. در این گزینه فقط مول یکای اصلی است.
- گزینهٔ ۳: احتمال دارد کولن را با آمپر اشتباه بگیرید؛ آمپر یکای اصلی جریان الکتریکی است، اما کولن یکای بار الکتریکی و برابر با آمپر در ثانیه نیست، بلکه حاصلضرب آمپر در ثانیه است. بنابراین وجود کولن، با وجود اصلیبودن کیلوگرم و کندلا، این گزینه را نادرست میکند.
- گزینهٔ ۴: آمپر و کندلا هر دو یکای اصلیاند و ممکن است با توجه به همین دو، گزینه را انتخاب کنید؛ اما ژول یکای فرعی انرژی است، پس همۀ یکاهای این گزینه اصلی نیستند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- جدول کمیتهای اصلی و یکاهای آنها را در صفحۀ ۷ فیزیک ۱ مرور کنید؛ داشتن نام مخصوص، لزوماً به معنی اصلیبودن یکا نیست.
- ژول یکای انرژی است و برحسب یکاهای جرم، طول و زمان بیان میشود؛ بنابراین گزینههایی را که ژول دارند کنار بگذارید.
- در گزینههای باقیمانده، به تفاوت جریان الکتریکی و بار الکتریکی توجه کنید: یکای جریان اصلی است، ولی یکای بار از حاصلضرب یکای جریان در یکای زمان به دست میآید.