سوال ۷۷ شیمی کنکور تجربی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

برای بررسی گزینه‌ها باید میان اطلاعات معادلهٔ نمادی، شرایط واکنش و معنای ضرایب تفاوت بگذاریم.

۱) گزینهٔ اول نادرست است. در معادلهٔ موازنه‌شده، شمار اتم‌های هر عنصر در دو طرف برابر است، نه لزوماً شمار مولکول‌ها. برای نمونه، در واکنش $\mathrm{2SO_2(g)+O_2(g)\rightarrow 2SO_3(g)}$، سه مولکول واکنش‌دهنده به دو مولکول فراورده تبدیل می‌شوند، در حالی که شمار اتم‌های گوگرد و اکسیژن حفظ شده است. در مقیاس مولی نیز مجموع سه مول گاز به دو مول گاز تبدیل می‌شود (شیمی ۱، صفحهٔ ۷۹).

۲) گزینهٔ دوم نادرست است. اطلاعات نوشته‌شده روی پیکان، شرایط انجام واکنش را بیان می‌کنند؛ مثلاً کتاب با نوشتن نماد پلاتین روی پیکان، حضور کاتالیزگر را نشان می‌دهد (شیمی ۱، صفحهٔ ۶۲). بنابراین نماد $\xrightarrow{20\,\mathrm{atm}}$ یعنی واکنش در فشار $20\,\mathrm{atm}$ انجام می‌شود، نه اینکه واکنش‌دهنده‌ها الزاماً با این فشار وارد ظرف شوند.

۳) گزینهٔ سوم درست است. در معادلهٔ نمادی، فرمول شیمیایی واکنش‌دهنده‌ها و فراورده‌ها نوشته می‌شود و حالت فیزیکی آن‌ها نیز می‌تواند با نمادهای کنار فرمول مشخص شود. برای مثال، در $\mathrm{C(s)+O_2(g)\rightarrow CO_2(g)}$، فرمول مواد و حالت جامد کربن و گازی بودن اکسیژن و کربن دی‌اکسید نشان داده شده است. نمادهای $\mathrm{(s)}$، $\mathrm{(l)}$، $\mathrm{(g)}$ و $\mathrm{(aq)}$ به‌ترتیب بیانگر جامد، مایع، گاز و محلول آبی‌اند (شیمی ۱، صفحهٔ ۶۲).

۴) گزینهٔ چهارم نادرست است. ضرایب معادله نسبت مولی مواد را مشخص می‌کنند (شیمی ۱، صفحهٔ ۷۹). بنابراین در واکنش $\mathrm{2Na(s)+Cl_2(g)\rightarrow 2NaCl(s)}$، به‌ازای مصرف دو مول سدیم و یک مول کلر، دو مول سدیم کلرید تولید می‌شود. اما سدیم کلرید جامد، ترکیبی یونی است و مولکول مجزا ندارد؛ پس در مقیاس ذره‌ای باید «دو واحد فرمولی سدیم کلرید» گفت، نه «دو مولکول سدیم کلرید». در نتیجه، بخش مولکولی این گزینه نادرست است.

پاسخ: گزینهٔ ۳