سوال ۲۴۲ شیمی کنکور تجربی ۱۳۹۹ با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، هر عبارت را جداگانه بررسی می‌کنیم:

۱. عبارت نخست نادرست است. دگرشکل‌ها، شکل‌های گوناگون «مولکولی یا بلوری» یک عنصر هستند؛ بنابراین به‌کاربردن واژهٔ «اتمی» به‌جای «مولکولی» تعریف را نادرست می‌کند. برای نمونه، اکسیژن با فرمول $\mathrm{O_2}$ و اوزون با فرمول $\mathrm{O_3}$، دو دگرشکل مولکولی عنصر اکسیژن‌اند.

۲. عبارت دوم نادرست است. فرمول مولکولی، نوع عنصرها و شمار اتم‌های هر عنصر را در یک مولکول مشخص می‌کند، نه شمار یون‌ها را. برای مثال، فرمول $\mathrm{CO_2}$ نشان می‌دهد هر مولکول کربن دی‌اکسید از یک اتم کربن و دو اتم اکسیژن ساخته شده است؛ این اتم‌ها با پیوند اشتراکی به هم متصل‌اند (شیمی ۱، صفحهٔ ۵۷–۵۸).

۳. عبارت سوم درست است. طبق قانون آووگادرو، در دما و فشار ثابت، حجم گاز با مقدار مولی آن رابطهٔ مستقیم دارد:
$V\propto n\qquad(T,P\ \text{ثابت})$
پس اگر مقدار مولی گازهای گوناگون برابر باشد، در دما و فشار یکسان حجم آن‌ها نیز برابر خواهد بود. داده‌های جدول کتاب نیز نشان می‌دهند که مقدارهای مولی برابر از گازهای متفاوت، در شرایط یکسان حجم برابری دارند (شیمی ۱، صفحهٔ ۷۷–۷۸). این حکم به شرایط استاندارد محدود نیست.

۴. عبارت چهارم نادرست است. درنظرگرفتن همهٔ هزینه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی برای تولید یک فراورده، به مفهوم «شیمی سبز» مربوط است. توسعهٔ پایدار به تأمین نیازهای نسل کنونی بدون به‌خطرانداختن توانایی نسل‌های آینده برای تأمین نیازهایشان اشاره دارد. بنابراین، مرتبط‌بودن این دو مفهوم، به معنای یکسان‌بودن تعریف آن‌ها نیست.

۵. عبارت پنجم درست است. استوکیومتری واکنش، روابط کمّی میان مواد شرکت‌کننده در واکنش را بررسی می‌کند. معادلهٔ موازنه‌شده مبنای تعیین این روابط است؛ برای نمونه، در معادلهٔ
$\mathrm{CH_4(g)+2O_2(g)\rightarrow CO_2(g)+2H_2O(g)}$
ضرایب، نسبت مقدار مولی مواد مصرف‌شده و تولیدشده را مشخص می‌کنند. کتاب نیز موازنهٔ این واکنش را با تکیه بر ثابت‌ماندن شمار اتم‌های هر عنصر توضیح می‌دهد (شیمی ۱، صفحهٔ ۶۳–۶۴).

در نتیجه، فقط عبارت‌های سوم و پنجم درست‌اند؛ یعنی دو مورد.

پاسخ: گزینهٔ ۲