سوال ۹۴ · شیمی
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۹۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۳: پوشاک، نیازی پایان ناپذیر
در چند مورد، تفاوت شمار اتمها در مولکولهای دادهشده، برابر ۱ است؟
- استیرن ، بوتانول
- سیانواتن ، وینیل کلرید
- جوهر مورچه ، تترافلوئوروآتن
- استون ، پروپن
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید مجموع اتمهای هر مولکول را بشماریم؛ نوع اتمها و تعداد پیوندها معیار مقایسه نیست. در کتاب نیز شمار اتمهای سازندهٔ مولکول، یکی از ویژگیهای مورد بررسی مولکولهاست (شیمی ۲، صفحهٔ ۱۰۳–۱۰۴). در فرمول مولکولی، مجموع زیروندهای عنصرها شمار کل اتمها را میدهد؛ زیروند نوشتهنشده نیز برابر است.
گام اول: استیرن و بوتانول
استیرن ساختار فشردهٔ و فرمول مولکولی دارد؛ بنابراین:
بوتانول با ساختار فشردهٔ ، دارای فرمول مولکولی است. توجه کنید که گروه هیدروکسیل نیز یک اتم هیدروژن دارد؛ کتاب این گروه را بخش قطبی مولکول الکل معرفی میکند (شیمی ۲، صفحهٔ ۱۱۲–۱۱۳).
پس اختلاف برابر است با:
گام دوم: سیانواتن و وینیل کلرید
سیانواتن ساختار و فرمول مولکولی دارد. کربن گروه سیانو نیز باید شمرده شود:
وینیل کلرید با ساختار ، دارای فرمول مولکولی است:
بنابراین:
گام سوم: جوهر مورچه و تترافلوئوروآتن
جوهر مورچه همان متانوئیک اسید یا فرمیک اسید است. ساختار فشردهٔ آن و فرمول مولکولی آن است:
تترافلوئوروآتن ساختار و فرمول مولکولی دارد:
پس:
گام چهارم: استون و پروپن
استون با ساختار ، دارای فرمول مولکولی است:
پروپن با ساختار ، دارای فرمول مولکولی است:
بنابراین:
در نتیجه، در هر چهار مورد اختلاف شمار اتمهای دو مولکول برابر با است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با نشمردن هیدروژن گروه هیدروکسیل در بوتانول، یکی از جفتها را نادرست کنار بگذارید. فرمول بوتانول است و شمار کل اتمهای آن نیز با استیرن یک واحد تفاوت دارد.
- گزینهٔ ۳: ممکن است در دو جفت، اتمهای گروههای عاملی را کامل نشمارید؛ مثلاً کربن گروه سیانو یا هیدروژن متصل به اکسیژن را فراموش کنید. با نوشتن فرمول مولکولی کامل، مشخص میشود که هیچیک از این جفتها نباید حذف شود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است فقط جفت استون و پروپن را تشخیص دهید و بهدلیل ناآشنایی با نام یا ساختار مواد دیگر، بقیه را کنار بگذارید. معیار سؤال مجموع اتمهای هر مولکول است و بررسی فرمولها نشان میدهد سه جفت دیگر نیز شرط سؤال را دارند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بحث مولکولها و درشتمولکولها، شمار اتمهای سازندهٔ مولکول مطرح شده است؛ اینجا هم باید مجموع اتمها را مقایسه کنید، نه جرم مولی یا تعداد پیوندها را (شیمی ۲، صفحهٔ ۱۰۳–۱۰۴).
- ابتدا فرمول مولکولی هر ماده را بنویسید و زیروندهای همهٔ عنصرها را جمع کنید. هیدروژن گروه هیدروکسیل در بوتانول و کربن گروه سیانو در سیانواتن را از قلم نیندازید.
- برای کنترل فرمولها، جوهر مورچه را بهصورت ، سیانواتن را بهصورت و استیرن را بهصورت بنویسید؛ سپس اختلاف شمار کل اتمها را در هر جفت به دست آورید.