نمونه سوال فصل ۱ شیمی دهم با جواب

اگر عنصرهای هر زوج زیر، به‌جای عدد اتمی بر پایهٔ افزایش جرم اتمی میانگین مرتب شوند، در کدام گزینه ترتیب هر دو زوج نسبت به جدول امروزی وارونه می‌شود؟ داده‌ها به‌صورت «عنصر: عدد اتمی، جرم اتمی میانگین» هستند: آهن: $26,55.85$؛ کبالت: $27,58.93$؛ نیکل: $28,58.69$؛ مس: $29,63.55$؛ نقره: $47,107.9$؛ کادمیم: $48,112.4$؛ تلوریم: $52,127.6$؛ ید: $53,126.9$.

کدام ترتیب، با توصیف کتاب از مراحل نخستین تحول کیهان سازگار است؟ پیکان‌ها را از راستای ترتیب نوشتن عبارت‌ها دنبال کنید.

اگر آهنگ کاهش جرم خورشید مطابق دادهٔ کتاب ثابت باشد، انرژی آزادشده بر اثر تبدیل جرم در مدت $2\ \mathrm{ms}$ چقدر است؟ سرعت نور را $3\times10^8\ \mathrm{m\,s^{-1}}$ در نظر بگیرید.

سه اتم خنثی به‌ترتیب دارای «عدد جرمی و شمار نوترون» برابر با $(30,16)$، $(30,15)$ و $(32,18)$ هستند. کدام توصیف دربارهٔ آنها پذیرفتنی است؟

در نمونه‌ای از یک رادیوایزوتوپ، پس از گذشت $180\ \mathrm{min}$، شمار هسته‌های واپاشیده هفت برابر شمار هسته‌های پرتوزای باقی‌مانده است. نیمه‌عمر این رادیوایزوتوپ کدام است؟

گروهی پژوهشی در پی شناسایی مولکول‌های فضای میان‌ستاره‌ای است و می‌خواهد از داده‌های تلسکوپ جیمز وب استفاده کند. کدام گزینه به‌ترتیب «حوزهٔ مستقیم این پژوهش» و «نوع پرتو مبنای کار این تلسکوپ» را درست نشان می‌دهد؟

عنصر نخست با اکسیژن هم‌گروه و با آهن هم‌دوره است. عنصر دوم با فسفر هم‌گروه و با کربن هم‌دوره است. اختلاف عدد اتمی این دو عنصر چقدر است؟

نمونه‌ای در آغاز فقط شامل شمار برابری از اتم‌های $^{12}_{6}\mathrm{C}$ و $^{14}_{6}\mathrm{C}$ است. فرض کنید ایزوتوپ نخست پایدار است. پس از گذشت دو نیمه‌عمر ایزوتوپ پرتوزا، نسبت مجموع نوترون‌ها به مجموع پروتون‌ها، فقط در هسته‌های کربنِ باقی‌مانده، کدام است؟ فرآورده‌های واپاشی را در شمارش وارد نکنید.

نمونه‌ای از کربن‌دی‌اکسید، فقط شامل دو نوع مولکول $\mathrm{^{12}C(^{16}O)_2}$ و $\mathrm{^{12}C^{16}O^{18}O}$ است. اگر میانگین جرم مولکول‌های نمونه برابر $45.5\,\mathrm{amu}$ باشد، نسبت شمار مولکول‌های نوع دوم به نوع نخست چقدر است؟ جرم اتم‌های $\mathrm{^{12}C}$، $\mathrm{^{16}O}$ و $\mathrm{^{18}O}$ را به‌ترتیب برابر $12\,\mathrm{amu}$، $16\,\mathrm{amu}$ و $18\,\mathrm{amu}$ بگیرید.

در بررسی منشأ و رفتار مواد پرتوزای موجود در محیط زندگی، کدام گزارش با مطالب کتاب سازگار است؟

دانش‌آموزی می‌خواهد هم دربارهٔ کارایی مدل بور و هم دربارهٔ معنای ناحیه‌های پررنگ در تصویر ساختار لایه‌ای اتم توضیح دهد. کدام گزینه، هر دو موضوع را درست بیان می‌کند؟

نمونه‌ای فقط از دو فلز متفاوت از میان باریم، مس، کادمیم و کروم تشکیل شده است. در طیف نشری ثبت‌شدهٔ آن، تنها خط‌های $361\,\mathrm{nm}$ و $578\,\mathrm{nm}$ دیده می‌شوند. با توجه به داده‌های مرجع زیر، کدام نتیجه معتبر است؟ توجه کنید که ممکن است برخی خط‌ها به علت شدت کم ثبت نشده باشند.
باریم: $389,\ 413,\ 455,\ 493,\ 542,\ 552,\ 554,\ 578\,\mathrm{nm}$
مس: $325,\ 327,\ 511,\ 515,\ 522,\ 578\,\mathrm{nm}$
کادمیم: $326,\ 340,\ 347,\ 361,\ 468,\ 481,\ 510\,\mathrm{nm}$
کروم: $357,\ 361,\ 425,\ 427,\ 429,\ 520,\ 521\,\mathrm{nm}$

چند مورد از مطالب زیر درست است؟

• مجموع عددهای کوانتومی $n$ و $l$، برای زیرلایه‌های $4f$، $5d$ و $6p$، برابر است.
• واکنش‌پذیرترین فلز و نافلز در هر دورهٔ جدول تناوبی، به‌ترتیب در گروه ۱ و گروه ۱۷ جای دارند.
• اتم هریک از عنصرهای خانه‌های ۱۹، ۲۴ و ۲۹ جدول تناوبی، در آخرین لایهٔ الکترونی اشغال‌شدهٔ خود، یک الکترون دارند.
• بیست‌وششمین عنصر جدول تناوبی در گروه ۸ جای دارد و در لایهٔ سوم الکترونی اتم آن، شمار الکترون‌های دارای $l=1$ با شمار الکترون‌های دارای $l=2$ برابر است.

کدام مورد درست است؟

عنصری که بتواند در واکنش با برخی عنصرها الکترون بگیرد و در واکنش با برخی عنصرهای دیگر، الکترون به اشتراک بگذارد، دارای کدام عدد اتمی می‌تواند باشد؟

اگر آرایش الکترون‌های ظرفیت اتم $^{96}\mathrm{X}$، مشابه آرایش الکترون‌های ظرفیت اتم عنصر بیست و چهارم جدول تناوبی و شمار الکترون‌ها در یکی از یون‌های پایدار آن، برابر با شمار الکترون‌ها در اتم نخستین عنصر واسطه دوره پنجم جدول دوره‌ای باشد، شمار نوترون‌ها در اتم X کدام است؟

اگر مجموع شمار الکترون‌های بیرونی‌ترین زیرلایهٔ الکترونی در اتم دو عنصر در دورهٔ دوم جدول تناوبی عنصرها، برابر ۹ باشد، کدام مورد، نادرست است؟

چند مورد از مطالب زیر، درست است؟

• اورانیم ۲۳۵، فراوان‌ترین ایزوتوپ اورانیم است.
• اورانیم، معروف‌ترین عنصر پرتوزای طبیعی است.
• از اورانیم ۲۳۵، در واکنش‌گاه‌های اتمی استفاده می‌شود.
• غنی‌سازی ایزوتوپی، یکی از مراحل مهم چرخهٔ تولید سوخت هسته‌ای می‌باشد.

کدام مورد، نادرست است؟

با توجه به آرایش الکترونی بیرونی‌ترین زیرلایهٔ یون‌های داده‌شده، $\mathrm{A^+}:3p^6$ ، $\mathrm{E^{3+}}:3d^5$ ، $\mathrm{X^{2-}}:3p^6$ و $\mathrm{D^-}:4p^6$ ، کدام موارد زیر درست است؟
الف: شمار عنصرهای بین دو عنصر $\mathrm{A}$ و $\mathrm{E}$ در جدول تناوبی، با شمار الکترون‌های ظرفیتی عنصر $\mathrm{X}$ ، برابر است.
ب: شمار الکترون‌های مبادله‌شده در 0/2 مول از ترکیب حاصل از واکنش $\mathrm{A}$ و $\mathrm{X}$ در شرایط مناسب، برابر $1/806\times10^{24}$ است.
پ: یون‌های با بار منفی، برخلاف یون‌های با بار مثبت، آرایش الکترونی گاز نجیب همدورهٔ عنصرشان در جدول تناوبی را دارند.
ت: نسبت شمار اتم‌های ترکیب حاصل از واکنش $\mathrm{E}$ و $\mathrm{D}$ ، به شمار اتم‌های ترکیب حاصل از واکنش $\mathrm{A}$ و $\mathrm{X}$ ، می‌تواند برابر 2 باشد.

اتم عنصر A، دارای ۱۲ الکترون در زیرلایۀ p است. اگر بیرونی‌ترین زیرلایۀ آن، $ns^2$ باشد، کدام مورد دربارۀ این عنصر، نادرست است؟

کدام موارد زیر درست است؟
الف: عنصر، مادهای است که از ایزوتوپ‌های یکسان تشکیل شده باشد.
ب: حدود 78 درصد از عناصر شناخته‌شده، در طبیعت یافت می‌شوند.
پ: حدود 6 درصد از لیتیم موجود در طبیعت، از ایزوتوپ‌های سبک آن تشکیل شده است.
ت: اتم‌هایی که نسبت شمار پروتون به نوترون در هستهٔ آنها، برابر یا بیش از 1/5 باشد، ناپایدارند.

جرم اتمی میانگین عنصری با دو ایزوتوپ، برابر ۲۸/۲ amu است. اگر تفاوت جرم دو ایزوتوپ برابر ۲ واحد و درصد فراوانی ایزوتوپ سنگین‌تر، ۴ برابر درصد فراوانی ایزوتوپ سبک‌تر باشد، جرم اتمی ایزوتوپ سنگین‌تر کدام است؟ (عدد جرمی ایزوتوپ‌ها، برابر با جرم اتمی آن‌ها در نظر گرفته شود.)

کدام مورد درست است؟ ($\mathrm{Na=23,\ Al=27,\ Ar=40,\ Ca=40:g.mol^{-1}}$)

اگر زیرلایه‌های الکترونی در حال پر شدن در اتم‌های دو عنصر $\mathrm{X}$ و $\mathrm{Y}$، به ترتیب $3d$ (با $a$ الکترون) و $4p$ (با $b$ الکترون) و تفاوت $a$ و $b$، برابر ۷ باشد، کمترین تفاوت عدد اتمی دو عنصر $\mathrm{X}$ و $\mathrm{Y}$، کدام است؟

اگر بیرونی‌ترین زیرلایه در آرایش الکترونی یون پایداری از عنصر X، $4p^{6}$ باشد، کدام مورد دربارهٔ X، به یقین، نادرست است؟

کدام مورد درست است؟

اگر تفاوت شمار نوترون‌های با شمار پروتون‌های اتم $^{79}\mathrm{M}$، برابر عدد اتمی دومین فلز قلیایی در جدول تناوبی باشد، کدام موارد زیر درباره عنصر $\mathrm{M}$، درست است؟
الف: عنصری با خواص شیمیایی مشابه گوگرد است.
ب: در لایهٔ ظرفیت آن، سه الکترون با $l=1$ وجود دارد.
پ: یون پایدار آن، دارای آرایش الکترونی گاز نجیب است.
ت: عدد اتمی آن، برابر ۳۴ است و در گروه ۶ جدول تناوبی جای دارد.

دربارهٔ ویژگی‌های جدول تناوبی عنصرها، کدام مورد درست است؟

اگر در یون پایدار $^{31}\mathrm{X}^{3-}$ ، تفاوت شمار نوترون‌ها و الکترون‌ها، برابر ۲ باشد، تفاوت شمار پروتون(ها) و نوترون(ها) در اتم $\mathrm{X}$ ، کدام است؟

با توجه به آرایش الکترونی اتم عنصرهای داده شده، چند مورد از مطالب زیر دربارهٔ آنها درست است؟
$\mathrm{A}:[\mathrm{Ne}]3s^2 3p^3$
$\mathrm{D}:[\mathrm{Ar}]4s^1$
$\mathrm{X}:[\mathrm{Ar}]3d^5 4s^1$
$\mathrm{Z}:[\mathrm{Ar}]3d^{10}4s^2 4p^3$

• اتم عنصرهای $\mathrm{A}$ و $\mathrm{D}$ در تبدیل شدن به یون پایدارشان، به آرایش الکترونی مشابه می‌رسند.
• عنصرهای $\mathrm{X}$ و $\mathrm{D}$ ، خواص شیمیایی مشابه، اما عنصرهای $\mathrm{A}$ و $\mathrm{Z}$ ، خواص شیمیایی متفاوت دارند.
• در تبدیل اتم‌ها به یون(های) پایدارشان، اتم عنصر $\mathrm{X}$ می‌تواند بیشترین تغییر را در شمار الکترون‌ها داشته باشد.
• در هر 4 عنصر، شمار الکترون‌های ظرفیت اتم، برابر با مجموع شمار الکترون‌ها در بیرونی‌ترین لایهٔ اشغال‌شده از الکترون است.

اگر یون پایدار از عنصر $\mathrm{X}$ (در دورهٔ سوم) و یون پایدار از عنصر $\mathrm{Y}$ (در دورهٔ دوم جدول تناوبی)، هر کدام ۱۰ الکترون داشته باشند، کدام موارد درست است؟
الف ـ ترکیب تشکیل‌شده از واکنش $\mathrm{X}$ با $\mathrm{Y}$ ، یونی است.
ب ـ شمار الکترون‌های $l=0$ در یون پایدار آن‌ها، برابر است.
ج ـ تفاوت عدد اتمی دو عنصر، حداقل ۳ و حداکثر ۵ است.
د ـ گشتاور دوقطبی ترکیب تشکیل‌شده از واکنش دو عنصر، می‌تواند برابر صفر باشد.

دربارهٔ عنصری که اتم آن دارای ۱۰ الکترون با عدد کوانتومی $n=3$ و $l=2$ و ۷ الکترون با عدد کوانتومی $l=0$ است، چند مورد از مطالب زیر درست است؟

• در گروه ۹ جدول تناوبی جای دارد.
• در دورهٔ چهارم جدول تناوبی جای دارد و از فلزهای واسطهٔ دستهٔ d است.
• شمار الکترون‌های دارای $l=1$ اتم آن با شمار همین الکترون‌ها در اتم $\mathrm{Ti_{22}}$ برابر است.
• شمار الکترون‌های آخرین زیرلایهٔ اشغال‌شدهٔ اتم آن، $\frac{1}{3}$ شمار الکترون‌های ظرفیتی عنصر ۲۱ جدول تناوبی است.

با مشخص شدن جایگاه یک عنصر در جدول تناوبی، چند مورد از مفاهیم زیر برای آن عنصر مشخص می‌شود؟

• شمارهٔ گروه
• شمارهٔ دوره
• شمار ایزوتوپ‌ها
• عدد اتمی
• عدد جرمی
• شمار پروتون‌ها و الکترون‌های اتم
• شمار نوترون‌های اتم
• زیرلایهٔ در حال پر شدن اتم

در یون فلزی $^{65}\mathrm{M}^{2+}$، تفاوت شمار پروتون‌ها و نوترون‌ها برابر ۷ است، کدام موارد از مطالب زیر، دربارهٔ عنصر $\mathrm{M}$ درست است؟
آ) اتم آن دارای ۸ الکترون با عدد کوانتومی $l=0$ است.
ب) عنصری از گروه ۱۱ در دورهٔ چهارم جدول تناوبی با عدد اتمی ۲۹ است.
پ) شمار الکترون‌های دارای $l=1$ در اتم آن، ۱/۲ برابر شمار الکترون‌های دارای $l=2$ است.
ت) شمار الکترون‌های آخرین لایهٔ اشغال شدهٔ اتم آن با شمار الکترون‌های آخرین لایهٔ اشغال شدهٔ اتم $_{25}\mathrm{X}$ برابر است.

کدام مطلب درست است؟

نسبت شمار نوترون‌ها به شمار پروتون در سنگین‌ترین ایزوتوپ طبیعی عنصر هیدروژن، کدام است؟

$\frac{2}{7}$ جرم اکسید $\mathrm{X_2O_3}$ را اکسیژن تشکیل می‌دهد، جرم اتمی عنصر $\mathrm{X}$ چند amu است؟ و درصورتی‌که تفاوت شمار پروتون‌ها و نوترون‌های اتم آن برابر ۶ باشد، عنصر $\mathrm{X}$، در کدام دورهٔ جدول تناوبی جای دارد؟ (عدد جرمی را برابر جرم اتمی در نظر بگیرید، $\mathrm{O}=16\,\mathrm{g.mol^{-1}}$)