نمونه سوال شیمی دهم با جواب

ترتیب واقعی جدول بر پایهٔ افزایش عدد اتمی است. برای کبالت و نیکل داریم: $Z_{\mathrm{Co}}=27<28=Z_{\mathrm{Ni}}$، اما جرم‌های اتمی میانگین آنها به‌ترتیب $58.93$ و $58.69$ است؛ پس مرتب‌سازی جرمی، ترتیبشان را وارونه می‌کند. برای تلوریم و ید نیز $Z_{\mathrm{Te}}=52<53=Z_{\mathrm{I}}$، ولی جرم‌های اتمی میانگین به‌ترتیب $127.6$ و $126.9$ است. در دیگر زوج‌های گزینه‌ها، ترتیب جرمی و عدد اتمی هم‌جهت است. (صفحه‌های ۱۰ تا ۱۲) پاسخ: گزینهٔ ۱

در توصیف ارائه‌شده، ابتدا ذره‌های زیراتمی پدید آمدند و سپس هیدروژن و هلیم تشکیل شدند. با کاهش دما، این گازها متراکم شدند و سحابی‌ها را به وجود آوردند؛ ستاره‌ها نیز بعدها از این مجموعه‌ها شکل گرفتند. تشکیل عنصرهای سنگین‌تر از عنصرهای سبک‌تر به واکنش‌های هسته‌ای درون ستاره‌ها مربوط است، نه مرحلهٔ پیش از پیدایش نخستین ستاره‌ها. (صفحه‌های ۳ و ۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

دو عامل، نقش‌های متفاوتی دارند: جاذبهٔ زمین مانع دورشدن گازهای هواکره از زمین می‌شود، اما انرژی گرمایی سبب جنبش پیوستهٔ مولکول‌ها و توزیع آنها در هواکره است (صفحهٔ ۴۸). همچنین فشار گاز از برخورد مولکول‌های آن ناشی می‌شود و نامرئی‌بودن گاز، این اثر را از بین نمی‌برد (صفحهٔ ۴۹–۵۰). پاسخ: گزینهٔ ۲

از تطبیق دماهای سلسیوسی و کلوینی داده‌شده در کتاب، رابطهٔ $T=\theta+273$ به دست می‌آید. پس دمای ایستگاه نخست برابر $269-273=-4\,{}^{\circ}\mathrm{C}$ است. اختلاف دمای دو ایستگاه برابر $(-4)-(-28)=24\,{}^{\circ}\mathrm{C}$ خواهد بود. با افت دمای $6\,{}^{\circ}\mathrm{C}$ به ازای هر کیلومتر، اختلاف ارتفاع آنها برابر است با $\Delta h=24/6=4\ \mathrm{km}$ (صفحهٔ ۵۰). پاسخ: گزینهٔ ۱

یون منیزیم به صورت $\mathrm{Mg^{2+}}$ و یون نیترات به صورت $\mathrm{NO_3^-}$ است. برای خنثی شدن بار هر یون منیزیم، دو یون نیترات لازم است؛ بنابراین فرمول ترکیب $\mathrm{Mg(NO_3)_2}$ خواهد بود. در هر واحد این ترکیب، دو یون چنداتمی وجود دارد. هر نیترات شامل چهار اتم است و مجموع اتم‌های این دو یون برابر با $2\times(1+3)=8$ می‌شود. (صفحهٔ ۹۱ و ۹۲) پاسخ: گزینهٔ ۲

ورود مواد از سنگ‌کره به آب‌کره ادامه دارد، ولی جرم کل مواد حل‌شده تقریباً ثابت می‌ماند؛ بنابراین در همان بازه، تقریباً به اندازهٔ مادهٔ واردشده، ماده از آب دریاها و اقیانوس‌ها خارج می‌شود. این وضعیت با پویایی شیمیایی زمین سازگار است. همچنین، ثابت بودن مجموع جرم اجزا الزام نمی‌کند جرم هر جزء جداگانه ثابت باشد؛ افزایش یک جزء می‌تواند با کاهش جزء دیگری همراه شود. (صفحهٔ ۸۶ و ۸۷) پاسخ: گزینهٔ ۱