سوال ۶۴ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۶۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۲: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
یک باتری با نیروی محرکهٔ به دو سر یک مقاومت وصل است و جریان از مقاومت عبور میکند. اگر در این حالت اختلاف پتانسیل دو سر باتری ۶ ولت باشد، توان خروجی باتری چند وات است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: دادهها را مشخص میکنیم. در نگارش اعشاری صورت سؤال، به معنای است، نه یکپنجم آمپر. همچنین اختلاف پتانسیل دو سر باتری و نیروی محرکهٔ آن است.
گام دوم: توان خروجی، توان تحویلی باتری به مدار خارجی است. طبق کتاب، برای باتری واقعی داریم ؛ بنابراین توان خروجی از توان تولیدی باتری، یعنی ، بهاندازهٔ توان تلفشده در مقاومت داخلی کمتر است (فیزیک ۲ (ریاضی)، صفحههای ۶۸–۶۹).
گام سوم: چون ولتاژ دو سر باتری مستقیماً داده شده است، نیازی به محاسبهٔ مقاومت داخلی نداریم:
.
پس توان خروجی باتری است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز مقدار عددی اختلاف پتانسیل دو سر باتری را مستقیماً بهجای توان بنویسد. اما توان برابر حاصلضرب اختلاف پتانسیل در جریان است و ولتاژ بهتنهایی توان را تعیین نمیکند.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز جریان را بهاشتباه به گرد کند و از رابطهٔ استفاده کند. جریان دادهشده دقیقاً است و چنین گردکردنی مجاز نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانشآموز هم جریان را بهاشتباه بگیرد و هم از نیروی محرکه بهجای ولتاژ دو سر باتری استفاده کند تا به دست آید. برای توان خروجی باید جریان واقعی را در اختلاف پتانسیل دو سر باتری ضرب کرد، نه در نیروی محرکه.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «توان خروجی یک منبع نیروی محرکهٔ واقعی» را مرور کن؛ توان تولیدی باتری با توان تحویلی آن به مدار خارجی یکسان نیست.
- رابطهٔ توان خروجی است؛ در این رابطه باید اختلاف پتانسیل دو سر باتری را قرار دهی، نه نیروی محرکهٔ آن را.
- در نگارش اعشاری صورت سؤال، جریان برابر است. کافی است این جریان را در ولتاژ دو سر باتری، یعنی ، ضرب کنی.